An Chéad Lch. Lch. Roimhe Seo (Dara Sceideal. Bord Stiurthoiri na Cuideachtan Co-nasctha.) Ar Aghaidh (Ceathru Sceideal. Foralacha i dtaobh Sceimeanna do chur fe bhreithniu.)

29 1924

ACHT NA mBÓTHAR IARAINN, 1924

Triu Sceideal.

Sean-Oifigigh agus Seana-Sheirbhisigh.

Ailt 4 (f) , 6 (f) , agus 12 (2).

Gach éinne a bhí, ar an 3adh lá d'Abrán, 1924, le tréimhse ba lú ná cúig bliana ina oifigeach no ina sheirbhíseach d'aon chuideachta chó-nascthach no cuideachta thógtha-isteach agus ná ráineoidh do, roimh chó-nasca no tógaint-isteach na cuideachtan có-nascthaí no na cuideachtan tógtha-isteach san, imeacht dá dheoin féin ná é do chur as seirbhís aon chuideachtan có-nascthaí ná cuideachtan tógtha-isteach den tsórt san mar gheall ar mhí-iompar no mí-ábaltacht agus ná déanfidh oifigeach no seirbhíseach don chuideachtain chó-nasctha dhe, beidh teideal aige chun aisce a háireofar do réir an séú cuid dá thuarastal bliantúil agus dá shochar oifige in aghaidh gach bliana iomláine dá thréimhse seirbhíse.

Déanfar na forálacha so a leanas d'fheidhmiú maidir le daoine a bhí ar an 3adh lá d'Abrán, 1924, agus ar feadh tréimhse roimhe sin nách lú ná cúig bliana, ina n-oifigigh no ina seirbhísigh ag aon chuideachta chó-nascthach no cuideachta thógtha-isteach, agus ná beidh, roimh chó-nasca no tógaint-isteach na cuideachtan có-nascthaí no na cuideachtan tógtha-isteach san ina bpinsinéirí ná ina mblianachtóirí do réir rialacha aon chiste pinsin no aois-liúntais bóthair iarainn dar baill iad, ná tar éis dul as oifig dá dtoil féin, ná tar éis a gcurtha as seirbhís aon chuideachtan có-nascthaí no cuideachtan tógtha-isteach den tsórt san mar gheall ar mhí-iompar no mí-chumas (oifigigh agus seirbhísigh 'na ngairmtear díobh go léir ina dhiaidh seo sa Sceideal so “sean-oifigigh agus seana-sheirbhísigh”):—

(1) O dháta an chó-nasca no na tógainte-isteach, beidh gach seanoifigeach agus seana-sheirbhíseach ina oifigeach no ina sheirbhíseach don chuideachtain chó-nasctha.

(2) Féadfidh an chuideachta chó-nasctha deire do chur le hoifig no le post aon tsean-oifigigh no seana-sheirbhísigh is dó leo bheith nea-riachtanach, agus aon tsean-oifigeach no seanasheirbhíseach ar a n-éileofar dualgaisí do chó-líona ná fuil i gcó-réir, no a bheadh ina mbreis nea-réasúnta, leis na dualgaisí a bhíodh air a chó-líona mar oifigeach no mar sheirbhíseach don chuideachtain o n-ar haistríodh é, féadfa sé scarúint le n'oifig no le n-a phost.

(3) Aon tsean-oifigeach no seana-sheirbhíseach a haistreofar amhlaidh ní measa bheidh an scéal aige, gan a chead, de dheascaibh an aistrithe sin, maidir le coiníollacha a sheirbhíse i gcoitinne (ar a n-áirítear sealbhaíocht oifige, luach saothair, aiscí, pinsean, aois-liúntas, cistí breoiteachta no aon tsochair no liúntaisí, pe'ca feidhm dlí atá acu no feidhm gnás na cuideachtan có-nascthaí no tógtha-isteach) ná mar a bhí sé aige maidir leis na coiníollacha seirbhíse a bhí ann do cheana féin.

(4) Más rud é, i gcás aon tsean-oifigigh no seana-sheirbhísigh a haistreofar amhlaidh, gur measa atá an scéal aige mar adubhradh, gan a chead, de dheascaibh an aistrithe sin, agus go bhfuil éinní caillte aige no aon díobháil déanta dho dá dheascaibh, beidh teideal aige chun pé suim airgid d'fháil ón gcuideachtain chó-nasctha a thabharfadh cúiteamh réasúnta dho sa chailliúint no sa díobháil sin, agus isí an chuideachta chó-nasctha a cheapfidh méid na suime sin (fé réir athchomhairc mar a foráltar ina dhiaidh seo anso).

(5) Gach sean-oifigeach no seana-sheirbhíseach 'na gcuirfar deire le n'oifig no le n-a phost ar an gcuma san, no a scarfidh le n'oifig no le n-a phost ar an gcuma san, no 'na scarfar le n-a sheirbhís ar an scór ná fuil gá léi no ar aon réasún eile seachas aon mhí-iompar no mí-chumas, no 'na luíodófar a luach saothair no a shochar oifige ar an scór gur luíoduíodh a dhualgaisí, no a chaillfidh airgead ar aon tslí eile de dheascaibh an chó-nasca no na tógainte-isteach (ar a n-áirítear aon chailliúint aois-liúntais a bhí in áirithe dho no cailliúint liúntaisí eile a bheadh le fáil ar dhul as oifig do no ar fháil bháis do agus cailliúint liúntaisí dá bhaintrigh no dá chlainn ina dhiaidh, pe'ca feidhm dlí atá acu no feidhm gnás na cuideachtan có-nascthaí no tógtha-isteach), beidh teideal aige chun cúiteamh d'fháil ón gcuideachtain chó-nasctha, agus ceapfidh an chuideachta chó-nasctha méid an chúitimh sin (fé réir athchomhairc mar a foráltar ina dhiaidh seo anso) do réir na rialacha so a leanas, sé sin le rá:—

(a) isé rud a bheidh sa chúiteamh ná liúntas bliantúil a híocfar leis an sean-oifigeach no seana-sheirbhíseach le n-a bheo agus ná raghaidh, i gcás ar bith, thar dhá dtrian a luach saothair agus a shochair oifige agus, fé réir na teorann san, a háireofar do réir an seascadú cuid dá luach saothair agus dá shochar oifige in aghaidh gach bliana iomláine dá sheirbhís leis an gcuideachtain chónasctha no le haon chuideachtain chó-nascthach no tógtha-isteach, agus breis leis sin do réir líon blianta iomlána a sheirbhíse agus í áirithe do réir an scála so a leanas:—

más fiche bliain iomlán seirbhíse no níos mó a thug sé, breis deich seascadú dá luach saothair agus dá shochar oifige,

más cúig bliana déag iomlána seirbhíse no níos mó a thug sé agus níos lú ná fiche bliain den tsórt san, breis seacht seascadú dá luach saothair agus dá shochar oifige, más deich mbliana iomlána seirbhíse no níos mó a thug sé agus níos lú ná cúig bliana déag den tsórt san, breis cúig seascadú dá luach saothair agus dá shochar oifige, más cúig bliana iomlána seirbhíse no níos mó a thug sé agus níos lú ná deich mbliana den tsórt san, breis trí seascadú dá luach saothair agus dá shochar oifige:

(b) má bhí aon tsean-oifigeach no seana-sheirbhíseach as láthair go sealadach óna fhostaíocht mar oifigeach no mar sheirbhíseach den tsórt san agus, le linn iomlán na nealáithreachta san, go raibh sé ar seirbhís i bhFórsaí Náisiúnta Shaorstáit Éireann, no in aon fhórsaí mileata a bhí ag fónamh fé údarás an Chead Dháil Éireann, an Dara Dáil Éireann, no Rialtais Shealadaigh na hÉireann, no an Airm, an Chabhlaigh no an Aer-Fhórsa Bhriotáinigh déanfar chun crícheanna an Sceidil seo an nealáithreacht shealadach san do chomhreamh agus d'áireamh mar chuid dá thréimhse seirbhíse mar oifigeach no mar sheirbhíseach den tsórt san:

(c) i gcás sean-oifigigh no seana-sheirbhísigh a ceapadh chun a oifige, mar dhuine go raibh cáilithe speisialta aige, agus é ní ba shine ná mar is gnáth do dhuine bheith nuair a thosnuíonn sé i seirbhís bóthair iarainn, féadfar an tréimhse a thug sé i seirbhís cuideachtan có-nascthaí no cuideachtan tógtha-isteach do mhéadú tré oiread blian a chur léi a dheabhróidh bheith ceart agus gach ní fé leith sa chás d'áireamh, agus leis sin comhreofar a chúiteamh do réir na tréimhse seirbhíse méaduithe sin:

(d) i gcás sean-oifigigh no seana-sheirbhísigh a chaillfidh aon aois-liúntas a bhí in áirithe dho no liúntas eile a bheadh le fáil ar dhul as oifig do no ar fháil bháis do fé mar adubhradh thuas, féadfar breis do chur leis an gcúiteamh a húdaruítear ar aon tslí eile, leis an Sceideal so, a mhola dho, pé breis a dheabhróidh a bheith ceart agus gach ní a bhaineann leis an gcás d'áireamh:

(e) chun an cúiteamh fén Sceideal so do dhéanamh amach tuigfar gurb é is luach saothair agus sochar oifige do sheanoifigeach no do sheana-sheirbhíseach ná luach bliantúil an luach saothair agus an tsochair oifige a bhí aige á fháil ón gcuideachtain chó-nasctha no o aon chuideachtain chónascthach no tógtha-isteach ar an dáta ar ar thárla an ní as ar éirigh an t-éileamh ar chúiteamh mara bhfuair sé árdú céime (nárbh árdú céime laistigh d'aon ghrád dá ndeighleáltar leis sna margaí idir na cuideachtana bóthair iarainn agus na ceárd-chumainn) tar éis an 3adh lá d'Abrán, 1923, agus sa chás san tuigfar chun na críche roimhráite gurb é is luach saothair agus sochar oifige dho ná luach bliantúil an luach saothair agus an tsochair oifige a bhí aige á fháil díreach roimh an árdú céime sin. Má ceaptar sean-oifigeach mar bhall seasmhach den bhínse bóthair iarainn áireofar é mar shean-oifigeach go bhfuil deire le n'oifig o dháta an chó-nasca agus beidh teideal aige chun cúitimh dá réir sin, ach ar feadh na tréimhse a bheidh sé ag gníomhú mar bhall seasmhach den tsórt san den bhínse bóthair iarainn ní bheidh sa chúiteamh a gheobhaidh sé ach an difríocht (má bhíonn ann) idir a luach saothair mar bhall seasmhach den bhínse bóthair iarainn agus an liúntas bliantúil a deonadh do fé mhír (5) (a) den Sceideal so.

(6) Chun críche an Sceidil seo, aon atúrnae a bhí ar feadh tréimhse na gcúig mblian a tháinig díreach roimh dháta rithte an Achta so, gan bheith ag gníomhú ach do chuideachtain chó-nascthaigh no do chuideachtain tógtha-isteach mar árd-chomhairleach dlí no mar chomhairleach dlí conganta dhóibh ar thuarastal tuigfar gur sean-oifigeach é don chuideachtain sin.

(7) Einne a gheibheann liúntas bliantúil mar chúiteamh fén Sceideal so féadfa sé a iarraidh ar an gcuideachtain chónasctha, laistigh de bhliain ón dáta ar ar ceapadh méid an liúntais sin, an ceathrú cuid ar a mhéid den liúntas bliantúil sin d'atharú go dtí suim chaipitiúil airgid a íocfar leis agus a dhéanfidh an chuideachta chó-nasctha amach do réir na forála a bheidh sa scéim có-nascthachta chuige sin, agus ní dhiúltóidh an chuideachta chó-nasctha go míréasúnta do ghéille d'aon iarratas den tsórt san ar atharú do dhéanamh.

(8) Má ghoilleann ar aon tsean-oifigeach no seana-sheirbhíseach an bhreith a thabharfidh an chuideachta chó-nasctha ar éinní atá aici le socrú fé sna rialacha san roimhe seo, no má eiríonn aon aighneas no ceist idir aon tsean-oifigeach no seana-sheirbhíseach agus an chuideachta chó-nasctha i dtaobh éinní a eireoidh fén Sceideal so, féadfidh an seanoifigeach no an seana-sheirbhíseach san athchomharc do dhéanamh chun buan-mholtóra no chun bord de mholtóirí a cheapfidh an Prímh-Bhreitheamh, agus déanfidh siad-san an t-athchomharc san d'éisteacht agus breith do thabhairt air agus ní bheidh dul thar a mbreith air. Isé an Prímh-Bhreitheamh a cheapfidh agus isí an chuideachta chónasctha a íocfidh méid na táille a bheidh iníoctha leis an mbuan-mholtóir sin no le gach ball fé leith den bhord san de mholtóirí ar aon athchomharc den tsórt san.

(9) Chun crícheanna an Sceidil seo tuigfar gach duine atá ar fostú ag cuideachtain chó-nascthach no ag cuideachtain tógtha-isteach do bheith ina oifigeach no ina sheirbhíseach don chuideachtain sin: Fé réir forálacha mír (6) den Sceideal so i gcás aon atúrnae.