An Chéad Lch. Lch. Roimhe Seo (AN tACHT UM CHOINBHINSIÚIN NA GINÉIVE, 1962) Ar Aghaidh (AN DARA SCEIDEAL. Coinbhinsiún na Ginéive le haghaidh feabhsú staid na gComhaltaí créachtaithe, breoite agus longbhriste d'Fhórsaí armtha ar muir den 12 Lúnasa, 1949.)

11 1962

AN tACHT UM CHOINBHINSIÚIN NA GINÉIVE, 1962

AN CHEAD SCEIDEAL.

Coinbhinsiún na Ginéive le haghaidh feabhsú staid an lucht créachtaithe agus an lucht breoite i bhfórsaí armtha ar an machaire den 12 Lúnasa, 1949.

Tá na daoine a bhfuil a síniú anseo thíos, Lánchumhachtaigh ó na Rialtais a raibh ionadaithe uathu ag an gComhdháil Taidhleoireachta a tionóladh sa Ghinéive ón 21 Aibreán go dtí an 12 Lúnasa, 1949, chun athbhreithniú a dhéanamh ar Choinbhinsiún na Ginéive le haghaidh Fóirithint ar an Lucht Créachtaithe agus an Lucht Breoite in Airm ar an Machaire den 27 Iúil, 1929, tar éis comhaontú mar a leanas:

CAIBIDIL I—FORALACHA GINEARALTA.

Airteagal 1.

Gabhann na hArdpháirtithe Conarthacha orthu féin an Coinbhinsiún seo a urramú agus deimhin a dhéanamh de go n-urramófar é i ngach uile chás.

Airteagal 2.

I dteannta na bhforálacha a chuirfear i gcrích in aimsir shíochána, beidh feidhm ag an gCoinbhinsiún seo i gcás cogaidh fhógartha nó i gcás aon choinbhleachta armtha eile a éireoidh idir dhá cheann nó níos mó de na hArdpháirtithe Conarthacha, fiú má bhíonn ceann acu gan an staid chogaidh a aithint.

Beidh feidhm ag an gCoinbhinsiún freisin i ngach cás ina ndéanfar forghabháil ar an iomlán nó ar chuid de chríoch Ardpháirtí Chonarthaigh, fiú mura ndéantar aon chomhrac armtha i gcoinne na forghabhála sin.

D'ainneoin go mbeadh ceann de na Cumhachtaí sa choinbhleacht gan bheith ina páirtí sa Choinbhinsiún seo, fanfaidh na Cumhachtaí atá in bpáirtithe ann faoi cheangal aige ina gcaidreamh lena chéile. Beidh siad faoi cheangal thairis sin ag an gCoinbhinsiún i leith na Cumhachta sin, má ghlacann an Chumhacht sin lena fhorálacha agus go gcuirfidh sí i bhfeidhm iad.

Airteagal 3.

I gcás coinbhleacht armtha nach coinbhleacht de chineál idirnáisiúnta a tharlú i gcríoch cheann de na hArdpháirtithe Conarthacha, beidh de cheangal ar gach Páirtí sa choinbhleacht na forálacha seo a leanas, ar a laghad, a chur i bhfeidhm:

(1) Na daoine nach nglacann aon pháirt ghníomhach sa chogaíocht, lena n-áirítear na comhaltaí d'fhórsaí armtha a leag síos a n-airm agus na daoine a bheidh curtha hors de combat mar gheall ar bhreoiteacht, créachtaí, cur faoi choinneáil, nó cúis ar bith eile, déileálfar go daonnachtúil leo i ngach uile chás, gan aon idirdhealú leatromach mar gheall ar chine, dath, reiligiún nó creideamh, gnéas, fréamhshliocht nó rachmas, nó aon dálaí eile dá samhail sin.

Chuige sin, tá, agus beidh, na gníomhartha seo a leanas toirmiscthe, gach tráth agus gach áit, i leith na ndaoine thuasluaite:

(a) foréigean ar bheo agus ar phearsa duine, go háirithe dúnmharú de gach sórt, ciorrú, cruálacht agus céastóireacht;

(b) gialla a thógáil;

(c) anfhorlann ar dhínit duine, go háirithe uirísliú agus táirchéimniú;

(d) pianbhreith a ghearradh agus bású a dhéanamh gan breithiúnas a bheith fógartha roimh ré ag cúirt arna comhdhéanamh go cuí, maille le gach ráthaíocht bhreithiúnach a n-aithníonn pobail shibhialta gur den riachtanas í.

(2) Baileofar an lucht créachtaithe agus breoite agus tabharfar aireachas dóibh.

Féadfaidh comhlacht daonchairdiúil neamhchlaonta, ar nós Choiste Idirnáisiúnta na Croise Deirge, a sheirbhísí a thairiscint do na Páirtithe sa choinbhleacht.

Fairis sin, déanfaidh na Páirtithe sa choinbhleacht a ndícheall an t-iomlán nó cuid de na forálacha eile atá sa Choinbhinsiún seo a thabhairt i bhfeidhm trí chomhaontuithe speisialta.

Ní chuirfidh feidhmiú na bhforálacha sin roimhe seo isteach ar stádas dlíthiúil na bPáirtithe sa choinbhleacht.

Airteagal 4.

Cuirfidh Cumhachtaí Neodracha forálacha an Choinbhinsiúin seo i bhfeidhm, trí analach, i gcás an lucht créachtaithe agus breoite, agus i gcás comhaltaí den phearsanra liachta agus na séiplíneach, le fórsaí armtha na bPáirtithe sa choinbhleacht a ghlacfar nó a chuirfear faoi imtheorannú ina gcríoch, chomh maith le daoine marbha a dtiocfar orthu.

Airteagal 5.

I gcás na ndaoine coimircithe a thitfidh i láimh an namhad, beidh feidhm ag an gCoinbhinsiún seo go dtí go ndéanfar iad a athdhúichiú go críochnaitheach.

Airteagal 6.

Maraon leis na comhaontuithe dá bhforáiltear go sainráite in Airteagail 10, 15, 23, 28, 31, 36, 37 agus 52, féadfaidh na hArdpháirtithe Conarthacha comhaontuithe speisialta eile a dhéanamh i dtaobh gach ní ar dóigh leo é a bheith oiriúnach foráil ar leith a dhéanamh ina thaobh. Ní dhéanfaidh aon chomhaontú speisialta dochar do staid an lucht créachtaithe agus breoite, do staid chomhaltaí den phearsanra liachta ná do staid séiplíneach, mar a mhínítear sin leis an gCoinbhinsiún seo, ná ní chuirfidh sé srian leis na cearta a thugann an Coinbhinsiún seo dóibh.

Beidh tairbhe na gcomhaontuithe sin ag an lucht créachtaithe agus breoite, chomh maith le pearsanra liachta agus séiplínigh, fad a bhainfidh an Coinbhinsiún leo, ach amháin i gcás forálacha sainráite dá malairt a bheith sa chomhaontú réamhráite nó i gcomhaontuithe ina dhiaidh sin, nó i gcás socruithe níos fabhraí a bheith déanta ina dtaobh ag ceann amháin nó níos mó de na Páirtithe sa choinbhleacht.

Airteagal 7.

Ní féidir leis an lucht créachtaithe agus breoite, ná le comhaltaí den phearsanra liachta ná le séiplínigh, séanadh a dhéanamh go hiomlán ná go páirteach, i gcás ar bith, ar na cearta a áirithítear dóibh leis an gCoinbhinsiún seo agus leis na comhaontuithe speisialta dá dtagraítear san Airteagal sin roimhe seo, má bhíonn a leithéid ann.

Airteagal 8.

Cuirfear an Coinbhinsiún seo i bhfeidhm le comhoibriú agus faoi scrúdan na gCumhachtaí Coimirceacha, agus is é a ndualgas sin leasanna na bPáirtithe sa choinbhleacht a chaomhnú. Chuige sin, féadfaidh na Cumhachtaí Coimirceacha toscairí, taobh amuigh dá bhfoireann taidhleoireachta nó consalachta, a cheapadh as measc a náisiúnach féin nó náisiúnach Cumhachtaí neodracha eile. Beidh na toscairí sin faoi réir a gceadaithe ag an gCumhacht a mbeidh siad lena ndualgais a chomhlíonadh maille léi.

Déanfaidh na Páirtithe sa choinbhleacht a ndícheall chun tasc ionadaithe nó toscairí na gCumhachtaí Coimirceacha a éascú.

Ní rachaidh ionadaithe nó toscairí na gCumhachtaí Coimirceacha in aon chás thar teorainn a misiúin féin faoin gCoinbhinsiún seo. Tabharfaidh siad aird, go háirithe, ar dhian-riachtanais slándála an Stáit ina mbeidh a ndualgais á gcomhlíonadh acu. Ní chuirfear srian lena ngníomhaíochtaí ach amháin mar chás eisceachtúil sealadach nuair a thabharfaidh dian-riachtanais mhíleata gur gá sin.

Airteagal 9.

Ní chuireann forálacha an Choinbhinsiúin seo aon bhac ar na gníomhaíochtaí daonchairdiúla a ghabhfaidh Coiste Idirnáisiúnta na Croise Deirge nó aon eagraíocht daonchairdiúil neamhchlaonta eile de láimh, faoi réir thoiliú na bPáirtithe sa choinbhleacht áirithe, chun an lucht créachtaithe agus breoite, pearsanra liachta agus séiplínigh, a choimirciú, agus chun fóirithint orthu.

Airteagal 10.

Féadfaidh na hArdpháirtithe Conarthacha tráth ar bith comhaontú ar na dualgais a bheidh de chúram ar na Cumhachtaí Coimirceacha de bhua an Choinbhinsiúin seo, a chur i muinín eagraíochta a thugann gach ráthaíocht ar a neamh-chlaontacht agus ar a héifeachtúlacht.

Mura bhfuil lucht créachtaithe agus breoite, nó pearsanra liachta agus séiplínigh, ag tairbhiú, nó má scoireann siad de bheith ag tairbhiú, ar chúis ar bith, de ghníomhaíochtaí Cumhachta Coimircí nó eagraíochta dá bhforáiltear sa chéad mhír thuas, iarrfaidh an Chumhacht Choinneála ar Stát neodrach, nó ar eagraíocht den sórt sin, na feidhmeanna a ghabháil de láimh a bheidh á gcomhlíonadh faoin gCoinbhinsiúin seo ag Cumhacht Choimirceach arna hainmniú ag na Páirtithe i gcoinbhleacht.

Mura féidir coimirce a shocrú dá réir sin, ansin, faoi réir forálacha an Airteagail seo, iarrfaidh an Chumhacht Choinneála ar eagraíocht daonchairdiúil, ar nós Coiste Idirnáisiúnta na Croise Deirge, na feidhmeanna daonchairdiúla a ghabháil de láimh a bheidh á gcomhlíonadh faoin gCoinbhinsiún seo ag Cumhachtaí Coimirceacha, nó glacfaidh sí le tairiscint seirbhísí ó eagraíocht den sórt sin.

Aon Chumhacht neodrach, nó aon eagraíocht a gheobhaidh iarratas ón gCumhacht a bheidh i gceist, nó a dhéanfaidh tairiscint chuige sin, beidh uirthi gníomhú le tuiscint ar a freagracht i leith an Pháirtí sa choinbhleacht a bhfuil na daoine a choimircítear leis an gCoinbhinsiúin seo ina cleithiúnas, agus beidh uirthi ráthaíochtaí sásúla thabhairt go bhfuil sí inniúil ar na feidhmeanna iomchuí a ghabháil de láimh agus iad a chomhlíonadh go neamhchlaonta.

Ní bhainfear de na forálacha sin roimhe seo le comhaontuithe speisialta idir Cumhachtaí a mbeidh ceann acu, fiú go sealadach, faoi shrian ar a saoirse chun margaíocht a dhéanamh leis an gCumhacht eile nó lena comhghuaillithe de bhíthin teagmhas míleata, go háirithe i gcás an t-iomlán, nó cuid mhaith, de chríoch na Cumhachta sin a bheith faoi fhorghabháil.

Aon uair a dhéantar tagairt do Chumhacht Choimirceach sa Choinbhinsiúin seo, baineann an tagairt sin freisin le heagraíochtaí ionaid de réir bhrí an Airteagail seo.

Airteagal 11.

I gcásanna inar dóigh leo é a bheith fóinteach ar mhaithe le daoine coimircithe go mór mór i gcás easaontais idir na Páirtithe sa choinbhleacht maidir le feidhmiú nó léiriú forálacha an Choinbhinsiúin seo, tabharfaidh na Cumhachtaí Coimirceacha a gcuidiú chun an t-easaontas a réiteach.

Chuige sin, féadfaidh gach ceann de na Cumhachtaí Coimirceacha, ar iarratas a fháil ó Pháirtí amháin nó as a chonlán féin, a mholadh do na Páirtithe sa choinbhleacht go dtiocfaidh a n-ionadaithe i ndáil chruinnithe, go háirithe na húdaráis a bheidh freagrach sa lucht créachtaithe agus breoite, sna comhaltaí den phearsanra liachta agus sna séiplínigh, ar thalamh neodrach, b'fhéidir, a thoghfar go hoiriúnach. Beidh de cheangal ar na Páirtithe sa choinbhleacht éifeacht a thabhairt do na tograí a chuirfear faoina mbráid chuige sin. Féadfaidh na Cumhachtaí Coimirceacha, más gá, a chur i gcead na bPáirtithe sa choinbhleacht go nglacfaí le duine a bhaineann le cumhacht neodrach, nó le duine a bheidh údaraithe ag Coiste Idirnáisiúnta na Croise Deirge, agus tabharfar cuireadh don duine sin páirt a ghlacadh sa chruinniú sin.

CAIBIDIL II—LUCHT CREACHTAITHE AGUS BREOITE.

Airteagal 12.

Tabharfar urraim agus coimirce i gcónaí do chomhaltaí de na fórsaí armtha agus do dhaoine eile, a luaitear san Airteagal ina dhiaidh seo, a bheidh créachtaithe nó breoite.

Cuirfidh an Páirtí sa choinbhleacht a dtarlóidh na daoine sin faoina urláimh cóir dhaonnachtúil orthu agus tabharfaidh sé aireachas dóibh, gan aon idirdhealú leatromach mar gheall ar ghnéas, cine, náisiúntacht, reiligiún, tuairimí polaitíochta, nó aon dálaí eile dá samhail sin. Toirmisctear go dian aon iarracht iad a mharú nó foréigean a dhéanamh ar a bpearsa; go háirithe, ní dhéanfar dúnmharú ná díothú ná céastóireacht ná turgnaimh bhitheolaíochta orthu; ní fhágfar go toiliúil iad gan chabhair liachta agus aireachas, ná ní chuirfear iad i gcaoi galar ná aicíd a thógáil.

Ní thabharfar tosaíocht san ord cóireála ach amháin ar chúiseanna práinneacha liachta.

Déileálfar le mná le gach uile ómós is dual don bhantracht.

An Páirtí sa choinbhleacht arb éigean dó lucht créachtaithe nó breoite a fhágáil faoin namhaid, déanfaidh sé, chomh fada agus a cheadóidh riachtanais mhíleata é, cuid dá phearsanra liachta agus dá ábhar liachta a fhágáil ina dteannta chun cuidiú lena n-aireachasú.

Airteagal 13.

Bainfidh an Coinbhinsiún seo leis an lucht créachtaithe agus breoite de na hearnálacha seo a leanas:

(1) Comhaltaí d'fhórsaí armtha Pháirtí sa choinbhleacht, maraon le comhaltaí de mhilístí nó de chóir óglach saorálach is cuid de na fórsaí armtha sin;

(2) Comhaltaí de mhilístí eile agus comhaltaí de chóir óglach saorálach eile, lena n-áirítear comhaltaí de fhrithghluaiseachtaí eagraithe, a bhaineann le Páirtí sa choinbhleacht agus atá ag gníomhú laistigh nó lasmuigh dá gcríoch féin, fiú má tá an chríoch sin faoi fhorghabháil, ar choinníoll go gcomhlíonann na milístí nó na cóir óglach saorálach sin, lena n-áirítear na frithghluaiseachtaí eagraithe sin, na coinníollacha seo a leanas:

(a) duine a bheith i gceannas orthu atá freagrach ina íochtaráin;

(b) sainchomhartha deimhneach a bheith acu is féidir a aithint tamall ó láthair;

(c) airm a bheith á n-iompar acu go hoscailte;

(d) a n-oibríochtaí a bheith á ndéanamh acu de réir dlíthe agus nósanna an chogaidh.

(3) Comhaltaí d'fhórsaí armtha rialta a dhearbhaíonn go bhfuil siad faoi ghéillsine ag Rialtas nó údarás nach dtugann an Chumhacht Choinneála aitheantas dó;

(4) Daoine atá ag gabháil leis na fórsaí armtha gan bheith ina gcomhaltaí díobh iarbhír, mar atá comhaltaí sibhialta d'fhoirne aerárthaí míleata, tuairisceoirí cogaidh, conraitheoirí soláthair, comhaltaí d'aonaid saothair nó de sheirbhísí atá freagrach i leas na bhfórsaí armtha, ar choinníoll go bhfuil údarás faighte acu ó na fórsaí armtha lena ngabhann siad;

(5) Comhaltaí, lena n-áirítear máistrí, píolótaí agus printísigh, d'fhoirne loingis trádála, agus foirne aerárthaí sibhialta leis na Páirtithe sa choinbhleacht, nach dtairbhíonn de chóireáil níos fearr faoi aon fhorálacha eile den dlí idirnáisiúnta;

(6) Áitreoirí críche gan forghabháil a ghlacann airm chucu as a gconlán féin, ar an namhaid a theacht, chun na fórsaí ionraithe a chomhrac, gan é a bheith d'uain acu aonaid armtha rialta a dhéanamh díobh féin, ar choinníoll go n-iompróidh siad airm go hoscailte agus go n-urramóidh siad dlíthe agus nósanna an chogaidh.

Airteagal 14.

Faoi réir forálacha Airteagal 12, beidh an lucht créachtaithe agus breoite de chuid cogaígh a thitfidh i láimh an namhad ina bpríosúnaigh chogaidh, agus beidh feidhm ina leith ag na forálacha den dlí idirnáisiúnta a bhaineann le príosúnaigh chogaidh.

Airteagal 15.

Gach aon tráth, agus go háirithe tar éis gleic comhraic, déanfaidh na Páirtithe sa choinbhleacht, gan mhoill, gach is féidir chun an lucht créachtaithe agus breoite a lorg agus a chruinniú, chun iad a chosaint ar shlad agus ar dhrochúsáid, chun a áirithiú go dtabharfar aireachas leormhaith dóibh, agus chun na mairbh a lorg agus a bhfadhbhadh a chosc.

Aon uair is féidir é, comhshocrófar sos cogaidh nó sos lámhaigh, nó déanfar comhshocraíochtaí áitiúla chun go bhféadfar an lucht créachtaithe a fágadh ar an machaire catha a aistriú, a mhalartú agus a thabhairt chun bealaigh. Mar an gcéanna, féadfar comhshocraíochtaí áitiúla a thabhairt i gcrích idir na Páirtithe sa choinbhleacht chun an lucht créachtaithe agus breoite a thabhairt amach as limistéar faoi léigear nó faoi thimpeallú, nó chun iad a mhalartú, agus chun pearsanra liachta agus eaglaise agus trealamh liachta a ligean isteach sa limistéar sin.

Airteagal 16.

Déanfaidh na Páirtithe sa choinbhleacht, a luaithe is féidir é, i gcás gach duine créachtaithe, breoite nó marbh den Pháirtí naimhdeach a thitfidh ina láimh, aon sonraí a chur ar taifead a chuideoidh lena aithint.

Más féidir é, is ceart an t-eolas seo a leanas a bheith sna taifid sin:

(a) ainm na Cumhachta a bhfuil sé ina cleithiúnas;

(b) a uimhir airm nó reisiminte, nó a uimhir phearsanta nó a shraithuimhir;

(c) a shloinne;

(d) a chéad-ainm nó a chéad-ainmneacha;

(e) dáta a bhreithe;

(f) aon sonraí eile a bheidh ar a chárta nó a theasc aitheantais;

(g) dáta agus ionad a ghabhála nó a bháis;

(h) sonraí i dtaobh créachtaí nó breoiteachta, nó cúis a bháis.

Déanfar, a luaithe is féidir, an t-eolas thuasluaite a chur go dtí an Oifig Eolais a thuairiscítear in Airteagal 122 de Choin bhinsiún na Ginéive maidir le Cóireáil Príosúnach Cogaidh den 12 Lúnasa, 1949, agus cuirfidh an oifig sin an t-eolas sin ar aghaidh chun na Cumhachta a bhfuil na daoine sin ina cleithiúnas tríd an gCumhacht Choimirceach agus trí Lár-Ghníomhaireacht na bPríosúnach Cogaidh.

Ullmhóidh na Páirtithe sa choinbhleacht, agus cuirfidh siad ar aghaidh chun a chéile tríd an oifig chéanna, deimhnithe báis nó liostaí cuí-dheimhnithe na marbh. Mar an gcéanna, baileoidh siad, agus cuirfidh siad ar aghaidh tríd an oifig chéanna, leath amháin de theasc aitheantais dúbailte, uachtanna deireanacha nó doiciméid eile a bheadh tábhachtach do na neasghaolta, airgead agus, i gcoitinne, gach earra a bhfuil fiúntas dá cuid féin nó fiúntas muirneach ann, agus a gheofar ar na mairbh. Cuirfear na hearraí sin, maraon le hearraí neamhaitheanta, ar aghaidh i bpacáistí séalaithe, agus ráitis ina dteannta ag tabhairt na sonraí go léir is gá chun gur féidir a aithint cérbh iad na daoine marbha ar leo iad, maille le liosta iomlán de na nithe sa bheartán.

Airteagal 17.

Féachfaidh na Páirtithe sa choinbhleacht chuige go ndéanfar sula n-adhlacfar nó a chréamfar na mairbh, ina nduine is ina nduine chomh fada agus is féidir sin, scrúdú cúramach, ar scrúdú liachta a bheidh ann más féidir, ar na coirp, d'fhonn bás a chinntiú, agus chun a fháil amach cé hiad féin, agus chun go bhféadfar tuarascáil a thabhairt. Is ceart leath na teisce aitheantais dúbailte, nó an teasc aitheantais í féin, más teasc shingil í, a fhágáil ar an gcorp.

Ní ceart coirp a chréamadh ach amháin ar chúiseanna dianriachtanacha sláinteachais nó ar fháthanna a bhaineann le reiligiún an mhairbh. I gcás corp a chréamadh déanfar na himthosca agus na fáthanna a bhí leis a lua go mionchruinn sa deimhniú báis nó i liosta fíordheimhnithe na marbh.

Féachfaidh siad chuige, fairis sin, go n-adhlacfar na mairbh go measúil agus, más féidir é, de réir deasghnátha a reiligiúin, go dtabharfar urraim dá n-uaigheanna, go mbeidh siad más féidir sin ina ngrúpaí de réir náisiúntacht na marbh, go gcoimeádfar i dtreo agus go marcálfar iad mar is cuí ionas go bhféadfar teacht orthu i gcónaí. Chuige sin, eagróidh siad i dtosach na cogaíochta Seirbhís Oifigiúil chun Uaigheanna a Chlárú ionas go bhféadfar dí-adhlacadh a dhéanamh ina dhiaildh sin agus aithint na gcorp a chinntiú, cibé áit a mbeidh na huaigheanna, agus b'fhéidir, iad a thabhairt abhaile go dtí a dtír bhunaidh. Bainfidh na forálacha sin freisin le luaith na marbh, a choimeádfaidh an tSeirbhís chun Uaigheanna a Chlárú go dtí go gcuirfidh an tír bhunaidh in iúl cad atá le déanamh ina taobh.

A luaithe is féidir é sna himthosca, agus tráth nach déanaí ná críoch na cogaíochta, malartóidh na Seirbhísí sin lena chéile, tríd an Oifig Eolais a luaitear sa dara mír d'Airteagal 16, liostaí a thaispeánfaidh ionad beacht na n-uaigheanna agus na marcanna atá orthum, araon le sonraí na marbh atá adhlactha iontu.

Airteagal 18.

Féadfaidh na húdaráis mhíleata a iarraidh ar na háitreoirí, de ghrá na carthanachta, an lucht créachtaithe agus breoite a bhailiú agus a aireachasú dá ndeoin féin faoi stiúradh na n-údarás míleata, agus tabharfaidh an choimirce agus na saoráidí is gá do dhaoine a dhéanfaidh amhlaidh. Más rud é go nglacfaidh nó go n-athghlacfaidh an Páirtí naimhdeach ceannas ar an limistéar, déanfaidh an Páirtí sin freisin an choimirce agus na saoráidí céanna a thabhairt do na daoine sin.

Ceadóidh na húdaráis mhíleata do na háitreoirí agus do chumainn fóirithinte, fiú i limistéir faoi ionradh nó faoi fhorghabháil, lucht créachtaithe nó breoite, is cuma cad é a náisiúntacht, a bhailiú agus a aireachasú as a gconlán féin. Tabharfaidh an pobal sibhialta urraim don lucht créachtaithe agus breoite sin, agus go háirithe ní dhéanfaidh siad foréigean orthu.

Ní cead aon duine a chiapadh ná a chiontú mar gheall ar aireachas a thabhairt don lucht créachtaithe nó breoite.

Ní shaorann forálacha an Airteagail seo an Chumhacht Forghabhála óna hoibleagáid chun aireachas corpartha agus morálta a thabhairt don lucht créachtaithe agus breoite.

CAIBIDIL III—AONAID AGUS BUNACHAIS LIACHTA.

Airteagal 19.

Ní cead bunachais dhaingnithe ná aonaid liachta ghluaisteacha den tSeirbhís Liachta a ionsaí i gcás ar bith, ach déanfaidh na Páirtithe sa choinbhleacht urraim agus coimirce a thabhairt dóibh i gcónaí. Má thiteann siad i láimh an Pháirtí naimhdigh, ligfear dá bpearsanra leanúint dá ndualgais fad a bheidh an Chumhacht a ghabh iad gan a áirithiú í féin go dtabharfar an t-aireachas is gá don lucht créachtaithe agus breoite a gheofar sna bunachais agus sna haonaid sin.

Féachfaidh na húdaráis fhreagracha chuige go ndéanfar na bunachais agus na haonaid liachta sin a shuíomh, chomh fada agus is féidir sin, ar chuma nach bhféadfaidh ionsaí ar chuspóirí míleata iad a chur i gcontúirt.

Airteagal 20.

Ní ionsófar ón tír otharlonga a mbeidh teideal acu chun coimirce Choinbhinsiún na Ginéive le haghaidh Feabhsú Staid na gComhaltaí Créachtaithe, Breoite agus Longbhriste d'Fhórsaí Armtha ar Muir den 12 Lúnasa, 1949.

Airteagal 21.

Ní scoirfear den choimirce a dhlítear do bhunachais dhaingnithe agus d'aonaid liachta ghluaisteacha den tSeirbhís Mhíleata mura rud é go n-úsáidtear iad taobh amuigh da ndualgais dhaonchairdiúla, chun gníomhartha ba dhíobháil don namhaid a dhéanamh. Ní cead, in aon chás, scor den choimirce ach amháin, tar éis rabhadh cuí a thabhairt ina sonrófar, i ngach cás iomchuí, teorainn ama réasúnach agus tar éis neamhaird a bheith tugtha ar an rabhadh sin.

Airteagal 22.

Ní áireofar iad seo a leanas mar nithe a bhainfidh d'aonad ná de bhunachas liachta an choimirce a ráthaítear dóibh le hAirteagal 19:

(1) Pearsanra an aonaid nó an bhunachais a bheith armtha, agus iad a bheith ag úsáid na n-arm chun iad féin, nó an lucht créachtaithe agus breoite faoina gcúram, a chosaint.

(2) Cheal giollaí armtha, an t-aonad nó an bunachas a bheith á choimirciú ag picéad nó ag fairtheoirí nó ag lucht coimhdeachta.

(3) Airm éadroma agus armlón a tógadh ón lucht créachtaithe agus breoite, agus nár tugadh suas fós don tseirbhís chuí, a fháil san aonad nó sa bhunachas.

(4) Pearsanra agus ábhair de chuid na seirbhíse tréadliachta a fháil san aonad nó sa bhunachas, agus gan iad ina gcuid dhílis de.

(5) Gníomhaíochtaí daonchairdiúla aonad agus bunachas liachta nó a bpearsanra a bheith ag sroicheadh chomh fada le haireachasú sibhialtach créachtaithe nó breoite.

Airteagal 23.

In aimsir shíochána, féadfaidh na hArdpháirtithe Conarthacha agus, tar éis cogaíocht a bhriseadh amach, féadfaidh na Páirtithe sa choinbhleacht, ina gcríoch féin agus, más gá, i limistéir faoi fhorghabháil, réigiúin agus líomatáistí ospidéalaíochta a bhunú a bheidh eagraithe ar dhóigh go gcumhdófar ó iarsmaí cogaidh an lucht créachtaithe agus breoite, chomh maith leis an bpearsanra ar a bhfuil sé de chúram na réigiúin agus na líomatáistí sin a eagrú agus a riaradh agus na daoine ann a aireachasú.

Ó thosach na cogaíochta agus lena linn, féadfaidh na Páirtithe inti comhaontuithe a dhéanamh chun na réigiúin agus na líomatáistí ospidéalaíochta a bheidh bunaithe acu a aithint. Chuige sin féadfaidh siad forálacha an Dréacht-Chomhaontaithe atá i gceangal leis an gCoinbhinsiún seo a chur i gcrích, arna leasú mar a mheasfaidh siad is gá.

Iarrtar ar na Cumhachtaí Coimirceacha agus ar Choiste Idirnáisiúnta na Croise Deirge a gcuidiú a thabhairt chun tionscnamh agus aithint na réigiún agus na líomatáistí ospidéalaíochta sin a éascú.

CAIBIDIL IV—PEARSANRA.

Airteagal 24.

Tabharfar urraim agus coimirce i gcónaí do phearsanra liachta arb é a ngnó ar leithligh an lucht créachtaithe nó breoite a lorg, a bhailiú, a iompar nó a chóireáil, nó galar a chose, agus d'fhoireann arb é a ngnó ar leithligh aonaid agus bunachais liachta a riaradh, agus fós do shéiplínigh a bheidh ar ceangal leis na fórsaí armtha.

Airteagal 25.

Tabharfar urraim agus coimirce mar an gcéanna do chomhaltaí de na fórsaí armtha a bheidh traenáilte go speisialta chun a bhfostaithe, dá mba ghá sin, mar ghiollaí ospidéil, banaltraí nó sínteánaithe cúnta, ag lorg, ag iompar nó ag cóireáil an lucht créachtaithe agus breoite, má bhíonn na dualgais sin á ndéanamh acu nuair a thiocfaidh siad i dteagmháil leis an namhaid nó a thitfidh siad i láimh an namhad.

Airteagal 26.

Cuirtear ar aon bhonn leis an bpearsanra a ainmnítear in Airteagal 24 an fhoireann le cumainn náisiúnta den Chrois Dhearg agus an fhoireann le cumainn chabhrach saorálaí eile, má tá na cumainn sin aitheanta agus údaraithe go cuí ag a Rialtais, a bheidh ar fostú ar na dualgais chéanna leis an bpearsanra sin, ar choinníoll go mbeidh foireann na gcumann sin faoi réir dlíthe agus rialachán míleata.

Cuirfidh gach Ardpháirtí Conarthach in iúl dá chéile, in aimsir shíochána nó i dtosach cogaíochta nó lena linn, ach in aon chás sula bhfostóidh sé iad iarbhír, ainmneacha na gcumann a bheidh údaraithe aige chun cabhair a thabhairt, faoina fhreagracht, do sheirbhís liachta rialta a fhórsaí armtha.

Airteagal 27.

Ní fhéadfaidh cumann aitheanta ó thír neodrach cabhair a phearsanra agus a aonad liachta a thabhairt do Pháirtí sa choinbhleacht gan toiliú roimh ré óna Rialtas féin agus údarás ón bPáirtí sa choinbhleacht áirithe. Cuirfear an pearsanra agus na haonaid sin faoi cheannas an Pháirtí sin sa choinbhleacht.

Cuirfidh an Rialtas neodrach an toiliú sin in iúl do pháirtí naimhdeach an Stáit a ghlacfaidh an chabhair sin. Tá sé de cheangal ar an bPáirtí sa choinbhleacht a ghlacfaidh an chabhair sin é sin a chur in iúl don Pháirtí naimhdeach sula mbainfear aon leas as an gcabhair.

Ní mheasfar i gcás ar bith gurb idirghabháil sa choinbhleacht an chabhair sin.

Déanfar na cártaí aitheantais dá bhforáiltear in Airteagal 40 a thabhairt go cuí do chomhaltaí an phearsanra a ainmnítear sa chéad mhír sula bhfágfaidh siad an tír neodrach lena mbaineann siad.

Airteagal 28.

Má thiteann pearsanra a luaitear in Airteagail 24 agus 26 i láimh an Pháirtí naimhdigh, ní choimeádfar iad ach sa mhéid is gá sin mar gheall ar staid sláinte, riachtanais spioradálta agus líon na bpríosúnach cogaigh.

Ní áireofar mar phríosúnaigh chogaidh pearsanra a choimeádfar amhlaidh. Mar sin féin tairbheoidh siad, ar an gcuid is lú de, d'fhorálacha uile Choinbhinsiún na Ginéive maidir le Cóireáil Príosúnach Cogaidh den 12 Lúnasa, 1949. Taobh istigh de chompás dlíthe agus rialachán míleata na Cumhachta Coinneála, agus faoi údarás a seirbhíse inniúla, leanfaidh siad dá ndualgais liachta agus spioradáltachta a chomhlíonadh, de réir eitic a ngairme ar mhaithe le príosúnaigh chogaidh, go mór mór príosúnaigh chogaidh ó na fórsaí armtha lena mbaineann siad féin. Fairis sin, beidh na saoráidí seo a leanas acu chun a ndualgais liachta nó spioradáltachta a dhéanamh:

(a) Beidh údarás acu cuairt a thabhairt go tréimhsiúil ar na príosúnaigh chogaidh in aonaid saothair nó in ospidéil lasmuigh den champa. Cuirfidh an Chumhacht Choinneála faoina réir na córacha iompair is gá.

(b) I ngach campa beidh an dochtúir oifigiúil sinsir is airde céim freagrach d'údaráis mhíleata an champa i ngníomhaíocht ghairmiúil an phearsanra liachta a choimeádfar. Chuige sin aontóidh na Páirtithe sa choinbhleacht, ó thosach na cogaíochta, ar shinsireacht chomhréire na gcéimeanna ina bpearsanra liachta, lena n-áirítear na céimeanna sna cumainn a shonraítear in Airteagal 26. I ngach ceist a éireoidh as a ndualgais, beidh teacht dhíreach ag an dochtúir oifigiúil sin, agus ag na séiplínigh, ar údaráis mhíleata agus liachta an champa, agus tabharfaidh na húdaráis sin dóibh na saoráidí a theastóidh uathu le haghaidh comhfhreagrais i dtaobh na gceisteanna sin.

(c) Cé go mbeidh an pearsanra a choimeádfar i gcampa faoi réir araíonacht inmheánach an champa, ní chuirfear orthu, áfach, aon obair a dhéanamh taobh amuigh dá ndualgais liachta nó reiligiúin.

Le linn cogaíochta, déanfaidh na Páirtithe sa choinbhleacht comhshocraíochtaí chun pearsanra a coimeádadh a fhuascailt nuair is féidir sin, agus socróidh siad an modh ina bhfuasclófar iad.

Ní shaorfaidh aon fhoráil dá bhfuil anseo roimhe seo an Chumhacht Choinneála ó na hoibleagáidí a chuirtear uirthi maidir le leas liachta agus spioradáltachta na bpríosúnach cogaidh.

Airteagal 29.

Aon chomhaltaí den phearsanra a shonraítear in Airteagal 25 a thitfidh i láimh an namhad, beidh siad ina bpríosúnaigh chogaidh, ach fostófar iad ar a ndualgais liachta sa mhéid gur gá sin.

Airteagal 30.

An pearsanra nach mbeidh fíor-riachtanas lena gcoimeád de bhua forálacha Airteagal 28, cuirfear ar ais iad chun an Pháirtí sa choinbhleacht lena mbaineann siad a luaithe a bheidh bealach ar fáil lena gcur ar ais agus a cheadóidh riachtanais mhíleata é.

Fad a bheifear ag feitheamh ar a gcur ar ais, ní áireofar mar phríosúnaigh chogaidh iad. Mar sin féin, tairbheoidh siad, ar an gcuid is lú de, d'fhorálacha uile Choinbhinsiún na Ginéive maidir le Cóireáil Príosúnach Cogaidh den 12 Lúnasa, 1949. Leanfaidh siad dá ndualgais a chomhlíonadh faoi orduithe an Pháirtí naimhdigh agus, de rogha ar a chéile, is i mbun aireachasú lucht créachtaithe agus breoite an Pháirtí sa choinbhleacht a mbaineann siad féin leis a chuirfear iad.

Nuair a bheidh siad ag imeacht tabharfaidh siad leo na héifeachtaí, na hearraí pearsanta agus na hearraí luachmhara, agus na huirlisí, is leo féin.

Airteagal 31.

Déanfar an pearsanra a bheidh le cur ar ais faoi Airteagal 30 a thoghadh gan aon aird a thabhairt ar chúrsaí a bhaineann le cine, reiligiún ná tuairim polaitíochta ach, de thús rogha, de réir an oird aimsire inar gabhadh iad agus de réir staid a sláinte.

Ó thosach na cogaíochta, féadfaidh na Páirtithe sa choinbhleacht a shocrú trí chomhaontú speisialta cad é an céatadán pearsanra a bheidh le coimeád i gcomhréir le líon na bpríosúnach, agus conas a roinnfear an pearsanra sin sna campaí.

Airteagal 32.

Daoine dá luaitear in Airteagal 27 a thitfidh i láimh an Pháirtí naimhdigh, ní fhéadfar iad a choinneáil.

Mura gcomhaontaítear ar a mhalairt, beidh cead acu filleadh ar a dtír nó, mura féidir sin, ar chríoch an Pháirtí sa choinbhleacht a bhfuil siad ina sheirbhís, chomh luath is a bheidh bealach ar fáil lena gcur ar ais agus a cheadóidh cúrsaí míleata é.

Fad a bheifear ag feitheamh ar a saoradh, leanfaidh siad dá n-obair faoi stiúradh an Pháirtí naimhdigh; de rogha ar a chéile, is i mbun aireachasú lucht créachtaithe agus breoite an Pháirtí sa choinbhleacht a raibh siad ina sheirbhís a chuirfear iad.

Nuair a bheidh siad ag imeacht, tabharfaidh siad leo na héifeachtaí, na hearraí pearsanta agus na hearraí luachmhara, agus na huirlisí, na hairm agus, más féidir, na córacha iompair, is leo féin.

Cuirfidh na Páirtithe sa choinbhleacht in áirithe don phearsanra sin, fad a bheidh siad faoina n-urlámhas, an bia, an lóistín, na liúntais agus an pá céanna a thugtar do phearsanra comhréire a bhfórsaí armtha. In aon chás, beidh an bia leordhóthanach ina mhéid, ina cháilíocht agus ina éagsúlacht chun an pearsanra sin a choimeád i ngnáthstaid sláinte.

CAIBIDIL V—FOIRGNIMH AGUS ABHAIR.

Airteagal 33.

Déanfar an t-ábhar le haonaid liachta ghluaisteacha na bhfórsaí armtha a thitfidh i láimh an namhad a choimeád ar leithligh le haghaidh aireachasú an lucht créachtaithe agus breoite.

Fanfaidh foirgnimh, ábhair agus stórais bhunachas liachta daingnithe na bhfórsaí armtha faoi réir dhlíthe an chogaidh, ach ní fhéadfar iad a úsáid chun malairt críche fad a bheidh siad ag teastáil le haghaidh aireachasú an lucht créachtaithe agus breoite. Mar sin féin, féadfaidh ceannasaithe fórsaí ar an machaire úsáid a bhaint astu, i gcás géar-riachtanais mhíleata, ar choinníoll go mbeidh socrú déanta acu roimh ré ar mhaithe leis an lucht créachtaithe agus breoite atá á n-aireachasú iontu.

Ní dhíothófar d'aonghnó na hábhair agus na stórais a shonraítear san Airteagal seo.

Airteagal 34.

Áireofar mar mhaoin phríobháideach an mhaoin, idir réadach agus pearsanta, de chuid cumann cabhrach a ghlacfar isteach faoi phríbhléidí an Choinbhinsiúin.

Ní dhéanfar an ceart foréilimh a aithnítear i gcás cogaíoch, de réir dlíthe agus nósanna an chogaidh, a fheidhmiú ach amháin i gcás géar-riachtanais agus tar éis leas an lucht créachtaithe agus breoite a bheith curtha in áirithe.

CAIBIDIL VI—IOMPROIRI OTHARSHEIRBHISE.

Airteagal 35.

Déanfar iompróirí lucht créachtaithe agus breoite no trealaimh liachta a urramú agus a choimirciú ar an gcuma chéanna le haonaid liachta ghluaisteacha.

Má thiteann iompróirí nó feithiclí den sórt sin i láimh an Pháirtí naimhdigh, beidh siad faoi réir dlíthe an chogaidh, ar choinníoll go gcuirfidh an Páirtí sa choinbhleacht a ghabhfaidh iad in áirithe, i ngach cás, go dtabharfar aireachas don lucht créachtaithe agus breoite a bheidh iontu.

An pearsanra sibhialta agus na córacha iompair go léir a gheofar trína bhforéileamh, beidh siad faoi réir rialacha ginearálta an dlí idirnáisiúnta.

Airteagal 36.

Ní dhéanfar ionsaí ar aerárthaí otharsheirbhíse is é sin le rá, aerárthaí a úsáidtear d'aontoisc chun lucht créachtaithe agus breoite a aistriú agus chun pearsanra agus trealamh liachta a iompar, ach tabharfaidh na cogaígh urraim dóibh le linn doibh bheith ag eitilt ar airde, in amanna agus ar chúrsaí, ar comhaontaíodh go sonrach ina dtaobh idir na cogaígh a bheidh i ceist.

Beidh siad marcáilte go soiléir leis an bhfeathal ar leith a ordaítear in Airteagal 38, maraon lena ndathanna náisiúnta ar an taobh thíos, ar an taobh thuas agus ar a gcliatháin. Beidh orthu aon mharcanna nó comharthaí aitheantais eile ar ar comhaontaíodh idir na cogaígh i dtosach na cogaíochta nó lena linn.

Mura gcomhaontófar ar a mhalairt, toirmisctear eitilt os cionn críoch an namhad nó os cionn críoch atá faoi fhórghabháil ag an namhaid.

Géillfidh aerárthaí otharsheirbhíse do gach gairm a chuirfear orthu tuirlingt. Más gá tuirlingt amhlaidh, féadfaidh an t-aerárthach agus na daoine inti leanúint dá gcúrsa tar éis a scrúdaithe, má dhéantar sin.

Má thuirlingíonn aerárthach go hainneonach i gcríoch an namhad nó i gcríoch atá faoi fhorghabháil ag an namhaid, beidh an lucht créachtaithe agus breoite, maraon le foireann an aerárthaigh, ina bpríosúnaigh chogaidh. Déileálfar leis an bpearsanra liachta de réir Airteagal 24 agus na nAirteagal ina dhiaidh.

Airteagal 37.

Faoi réir forálacha an dara mír, féadfaidh aerárthaí otharsheirbhíse le Páirtithe sa choinbhleacht eitilt os cionn críoch cumhachtaí neodracha, tuirlingt ann, más gá, nó an chríoch sin a úsáid mar phort staid. Tabharfaidh siad fógra roimh ré do na Cumhachtaí neodracha go mbeidh siad ag gabháil thar an gcríoch sin, agus géillfidh siad do gach gairm a chuirfear orthu tuirlingt, ar thalamh nó ar uisce. Ní bheidh díolúine acu ó ionsaí ach amháin le linn eitilt ar chúrsaí, ar airde agus in amanna, ar comhaontaíodh go sonrach ina dtaobh idir na Páirtithe sa choinbhleacht agus an Chumhacht neodrach a bheidh i gceist.

Féadfaidh na Cumhachtaí neodracha, áfach, coinníollacha nó srianta a chur le haerárthaí otharsheirbhíse a ghabháil thar a gcríoch nó a thuirlingt ann. Déanfar aon choinníollacha nó srianta den sórt sin a chur i bhfeidhm go cothrom ar gach Páirtí sa choinbhleacht.

Mura gcomhaontófar ar a mhalairt idir an Chumhacht neodrach agus na Páirtithe sa choinbhleacht, déanfaidh an Chumhacht neodrach an lucht créachtaithe agus breoite a chuirfear i dtír, le toiliú na n-údarás áitiúil, ar chríoch neodrach ó aerárthaí otharsheirbhíse, a choinneáil, nuair is gá sin de réir an dlí idirnáisiúnta ionas nach bhféadfaidh siad páirt a ghlacadh arís in oibríochtaí cogaidh. Is ar an gCumhacht a bhfuil siad ina cleithiúnas a bheidh costas a gcóiríochta agus a n-imtheorannaithe.

CAIBIDIL VII—AN FEATHAL AR LEITH.

Airteagal 38.

Le hómós don Eilvéis, tá feathal araltach na croise deirge ar chúlra bán, a chumtar trí dhathanna na Cónaidhme a aisiompú, á choimeád mar fheathal agus sainchomhartha Seirbhíse Liachta fórsaí armtha.

Mar sin féin, i gcás tíortha a úsáideann cheana féin mar fheathal, in ionad na croise deirge, an corrán dearg nó an leon dearg agus an ghrian dhearg ar chúlra bán, aithnítear na feathail sin freisin de réir téarmaí an Choinbhinsiúin seo.

Airteagal 39.

Faoi stiúradh an údaráis mhíleata inniúil, taispeánfar an feathal ar na bratacha, na criosanna muinchille agus an trealamh uile a úsáidtear sa tSeirbhís Liachta.

Airteagal 40.

An pearsanra a shonraítear in Airteagal 24 agus in Airteagail 26 agus 27, caithfidh siad, greamaithe timpeall na láimhe clé crios muinchille uiscedhíonach agus an feathal ar leith air, a bheidh eisithe agus stampáilte ag an údarás míleata. Maraon leis an teasc aitheantais a luaitear in Airteagal 16, iompróidh an pearsanra sin cárta aitheantais ar leith a mbeidh an feathal ar leith air. Beidh an cárta sin uiscedhíonach agus de shaghas is féidir le duine a chur ina phóca. Is sa teanga náisiúnta a bheidh na focail air agus inseoidh sé, ar an gcuid is lú de, sloinne agus céadainmneacha, dáta breithe, céim agus uimhir sheirbhíse a iompróra, agus luafar ann an cháil ina bhfuil teideal aige chun coimirce an Choinbhinsiúin seo. Beidh grianghraf an úinéara ar an gcárta agus, ina theannta sin, a shíniú nó a mhéarloirg, nó an dá ní sin. Beidh stampa an údaráis mhíleata múnlaithe air.

Is mar a chéile na cártaí aitheantais a bheidh ar úsáid ar fud na bhfórsaí armtha céanna agus, chomh fada agus is féidir é, is cártaí den chinéal céanna a bheidh ag fórsaí armtha na nArdpháirtithe Conarthacha. Féadfaidh na Páirtithe sa choinbhleacht treoir a ghlacadh ón múnla atá ag gabháil, mar shampla, leis an gCoinbhinsiún seo. Cuirfidh siad in iúl dá chéile, i dtosach na cogaíochta, cad é an múnla atá á úsáid acu. Más féidir é, ba cheart cartaí aitheantais a dhéanamh amach i bhfoirm dhúblach ar a laghad, agus cóip amháin a bheith ar coimeád ag an tír bhunaidh.

Ní cead, in aon chás, a suaitheantais ná a gcártaí aitheantais, ná a gceart chun an crios muinchille a chaitheamh, a bhaint den phearsanra sin. Beidh siad i dteideal dúblach den chárta a fháil, agus suaitheantas nua a fháil, má chailleann siad iad.

Airteagal 41.

Caithfidh an pearsanra a shonraítear in Airteagal 25, ach ní dhéanfaidh siad amhlaidh ach amháin le linn dualgais liachta a chomhlíonadh, crios muinchille bán agus mionsamhail den sainchomhartha ina lár, a bheidh eisithe agus stampáilte ag an údarás míleata.

Sonrófar i ndoiciméid aitheantais mhíleata a bheidh le hiompar ag pearsanra den chineál sin an traenáil speisialta a fuair siad, gné shealadach na ndualgas atá siad a dhéanamh, agus an t-údarás atá acu chun an crios muinchille a chaitheamh.

Airteagal 42.

Ní chrochfar sainbhratach an Choinbhinsiúin ach amháin os cionn na n-aonad agus na mbunachas liachta atá i dteideal urraime faoin gCoinbhinsiún, agus ní dhéanfar sin ach amháin le toiliú na n-údarás míleata.

In aonaid ghluaisteacha, chomh maith le bunachais dhaingnithe, féadfar bratach náisiúnta an Pháirtí sa choinbhleacht a mbaineann an t-aonad nó an bunachas leis a chrochadh ina theannta.

Mar sin féin, ní chrochfaidh aonaid liachta a thitfidh i láimh an namhad aon bhratach seachas bratach an Choinbhinsiúin.

Déanfaidh na Páirtithe sa choinbhleacht na bearta is gá, sa mhéid go gceadóidh cúrsaí míleata é, chun go mbeidh na feathail ar leith lena gcuirtear aonaid agus bunachais liachta in iúl sofheicthe ag fórsaí talún, aerfhórsaí nó muirfhórsaí an namhad, ionas nach mbeidh siad in aon bhaol ionsaithe.

Airteagal 43.

Na haonaid liachta le tíortha neodracha, a bheidh údaraithe chun a seirbhísí a thabhairt do chogaíoch, faoi na coinníollacha atá leagtha amach in Airteagal 27, cuirfidh siad ar crochadh, in éineacht le bratach an Choinbhinsiúin, bratach náisiúnta an chogaígh sin, aon áit a mbainfidh an cogaíoch sin leas as an gcead a thugtar dó le hAirteagal 42.

Faoi réir orduithe contrártha dó sin ó na húdaráis mhíleata fhreagracha, féadfaidh siad, ar gach uile ócáid, a mbratach náisiúnta a bheith ar crochadh acu, fiú má thiteann siad i láimh an Pháirtí naimhdigh.

Airteagal 44.

Taobh amuigh de na cásanna a luaitear sna míreanna ina dhiaidh seo den Airteagal seo, ní fhéadfar feathal na Croise Deirge ar chúlra bán agus na focail “Crois Dhearg”, nó “Crois na Ginéive”, a úsáid, in aimsir shíochána ná in aimsir chogaidh, ach amháin chun na haonaid agus na bunachais liachta, an pearsanra agus na hábhair a choimircítear leis an gCoinbhinsiún seo agus le Coinbhinsiúin eile a bhaineann le cúrsaí dá samhail, a chur in iúl nó a choimirciú. Is mar sin a bheidh freisin maidir leis na feathail a luaitear in Airteagal 38, an dara mír, i gcás na dtíortha a úsáideann iad. Ní bheidh sé de cheart ag na cumainn náisiúnta den Chrois Dhearg, ná ag na cumainn eile a shonraítear in Airteagal 26, an feathal ar leith a thugann coimirce an Choinbhinsiúin seo a úsáid ach amháin laistigh de chompás na míre seo.

Thairis sin, féadfaidh na cumainn náisiúnta den Chrois Dhearg (den Chorrán Dearg, den Leon Dearg agus den Ghrian Dhearg), in aimsir shíochána agus i gcomhréir lena reachtaíocht náisiúnta, úsáid a dhéanamh d'ainm agus d'fheathal na Croise Deirge le haghaidh na ngníomhaíochtaí eile acu a bheidh i gcomhréir leis na prionsabail atá leagtha síos ag Comhdhálacha Idirnáisiúnta na Croise Deirge. Más in aimsir chogaidh a bheidh na gníomhaíochtaí sin á ndéanamh, beidh na coinníollacha a bhainfidh le húsáid an fheathail de shaghas nach féidir é a áireamh mar ní a thugann coimirce an Choinbhinsiúin; beidh an feathal cuíosach beag de réir tomhais agus ní fhéadfar é a chur ar chriosanna muinchille ná ar dhíonta foirgneamh.

Beidh cead ag eagraíochtaí idirnáisiúnta na Croise Deirge agus ag a bpearsanra cuí-údaraithe úsáid a dhéanamh, i gcónaí, d'fheathal na Croise Deirge ar chúlra bán.

Mar eisceacht ar leith, féadfar, i gcomhréir leis an reachtaíocht náisiúnta, agus le cead sainráite ó cheann de chumainn náisiúnta na Croise Deirge (an Chorráin Dheirg, an Leoin Dheirg agus na Gréine Deirge), feathal an Choinbhinsiúin a úsáid in aimsir shíochána chun feithiclí a úsáidtear mar otharchairr a aithint agus chun suíomh stáisiún cabhrach a mharcáil a bheidh curtha in áirithe d'aontoisc chun cóireáil in aisce a thabhairt don lucht créachtaithe nó breoite.

CAIBIDIL VIII—COMHALLADH AN CHOINBHINSIUIN.

Airteagal 45.

Deimhneoidh gach Páirtí sa choinbhleacht, ag gníomhú dó trína ardcheannasaithe, go ndéanfar na hAirteagail sin roimhe seo a chomhalladh go beacht agus déanfaidh sé socrú le haghaidh cásanna nach raibh coinne leo, de réir phrionsabail ghinearálta an Choinbhinsiúin seo.

Airteagal 46.

Toirmisctear bearta díoltais a imirt ar an lucht créachtaithe, an lucht breoite, an pearsanra, na foirgnimh nó an trealamh a choimircítear leis an gCoinbhinsiún.

Airteagal 47.

Gabhann na hArdpháirtithe Conarthacha orthu féin téacs an Choinbhinsiúin seo a chraobhscaoileadh chomh forleathan agus is féidir ina dtíortha faoi seach, in aimsir shíochána agus in aimsir chogaidh, agus, go háirithe, staidéar ar an gCoinbhinsiún a chur ar a gcláir teagaisc, idir mhíleata agus, más féidir, shibhialta, ionas go mbeidh a phrionsabhail ar eolas ag an bpobal ar fad agus go mór mór ag na fórsaí comhraic armtha, ag an bpearsanra liachta agus ag na séiplínigh.

Airteagal 48.

Cuirfidh na hArdpháirtithe Conarthacha chun a chéile, trí Chomhairle Chónaidhme na hEilvéise agus, le linn cogaíochta, trí na Cumhachtaí Coimirceacha, na tiontuithe oifigiúla ar an gCoinbhinsiún seo, maraon leis na dlíthe agus na rialacháin a mbeidh glactha acu leo chun a áirithiú go gcuirfear i bhfeidhm é.

CAIBIDIL IX—MI-USAID AGUS SARU AN CHOINBHINSIUIN A CHOSC.

Airteagal 49.

Gabhann na hArdpháirtithe Conarthacha orthu féin aon reachtaíocht a achtú is gá chun smachtbhannaí pionósacha le héifeacht a fhoráil do dhaoine a dhéanfaidh, nó a ordóidh go ndéanfar, sárú tromchúiseach mar a mhínítear san Airteagal ina dhiaidh seo ar an gCoinbhinsiún seo.

Beidh d'oibleagáid ar gach Ardpháirtí Conarthach daoine a chuardach a mbeifear tar éis a líomhnú go ndearna siad sárú tromchúiseach den sórt sin, nó gur ordaigh siad é a dhéanamh, agus tabharfaidh sé na daoine sin, is cuma cad is náisiúntacht dóibh, os comhair a chúirteanna féin. Féadfaidh sé freisin, más é is fearr leis, agus de réir forálacha a reachtaíochta féin, na daoine sin a thabhairt suas le haghaidh trialach d'Ardpháirtí Conarthach eile lena mbainfidh an scéal, ar choinníoll go mbeidh cás prima facie déanta amach ag an Ardpháirtí Conarthach sin.

Déanfaidh gach Ardpháirtí Conarthach na bearta is gá chun go gcuirfear faoi chois gach gníomh a bheidh contrártha d'fhorálacha an Choinbhinsiúin seo, seachas na sáruithe tromchúiseacha a mhínítear san Airteagal ina dhiaidh seo.

I ngach cás, tairbheoidh na daoine cúisithe de dhearbhais maidir lena dtriail agus a gcosaint go cuí a bheidh, ar a laghad, chomh fabhrach leis na dearbhais a fhoráiltear le hAirteagal 105 agus na hAirteagail ina dhiaidh sin de Choinbhinsiúin na Ginéive maidir le Cóireáil Príosúnach Cogaidh den 12 Lúnasa, 1949.

Airteagal 50.

Is iad na sáruithe tromchúiseacha lena mbaineann an tAirteagal sin roimhe seo, sáruithe ina ndéanfar aon ghníomh acu seo a leanas, i gcás é a dhéanamh i gcoinne daoine nó maoine a choimircítear leis an gCoinbhinsiún: marú toiliúil, céastóireacht nó ainíde mhídhaonachtúil, lena n-áirítear turgnaimh bhitheolaíochta, duine a chur ag fulaingt go mór nó díobháil mhór a dhéanamh dó, go toiliúil, ina chorp nó ina shláinte, díothú a dhéanamh agus seilbh a ghlacadh go forleathan ar mhaoin nuair nach bhfuil riachtanas míleata leis agus nuair a dhéantar é go neamhdhleathach agus go hainrianta.

Airteagal 51.

Ní ligfear d'aon Ardpháirtí Conarthach é féin ná aon Ardpháirtí Conarthach eile a shaoradh ó aon dliteanas a thitfidh air féin nó ar aon Ardpháirtí Conarthach eile mar gheall ar sháruithe dá dtagraítear san Airteagal sin roimhe seo.

Airteagal 52.

Ar iarratas ó Pháirtí sa choinbhleacht, cuirfear fiosrúchán ar bun, ar dhóigh a shocrófar idir na Páirtithe leasmhara, faoi aon sárú a líomhnófar a rinneadh ar an gCoinbhinsiún.

Mura dtiocfar ar chomhaontú i dtaobh an nós imeachta san fhiosrúchán, is ceart do na Páirtithe aontú ar mholtóir a shocróidh an nós imeachta is inleanta.

Ón uair a shuífear an sárú, cuirfidh na Páirtithe sa choinbhleacht deireadh leis agus cuirfidh siad faoi chois é a luaithe is féidir.

Airteagal 53.

Toirmisctear i gcónaí ar dhaoine aonair, ar chumainn, ar ghnólachtaí nó cuideachtaí, poiblí nó príobháideach, seachas iad siúd a dtugtar an ceart sin dóibh faoin gCoinbhinsiún seo, úsáid a dhéanamh den fheathal nó den ainm “Crois Dhearg” nó “Crois na Ginéive”, nó d'aon chomhartha nó ainm is aithris ar aon cheann acu sin, is cuma cad é an cuspóir atá leis an úsáid sin agus cad é dáta a ghlactha ar úsáid.

Mar gheall ar an ómós a thugtar don Eilvéis trí dhathacha aisiompaithe na Cónaidhme a ghlacadh, agus an mearbhall ab fhéidir a theacht idir armas na hEilvéise agus feathal ar leith an Choinbhinsiúin, toirmisctear i gcónaí ar dhaoine aonair, ar chumainn nó gnólachtaí, úsáid a dhéanamh d'armas Chónaidhm na hEilvéise, nó de mharcanna is aithris ar an armas sin, cibé acu mar thrádmharcanna nó marcanna tráchtála é, nó mar chodanna de mharcanna dá leithéid, nó chun críche atá contrártha don ionracas i gcúrsaí trádála, nó in imthosca a d'fhéadfadh goilleadh ar mheanma náisiúnta na nEilvéiseach.

Mar sin féin, féadfaidh na hArdpháirtithe Conarthacha nach raibh ina bpáirtithe i gCoinbhinsiún na Ginéive den 27 Iúil, 1929, má bhíothas roimhe sin ag úsáid na bhfeathal, na n-ainmneacha, na gcomharthaí nó na marcanna a shonraítear sa chéad mhír, teorainn aimsire nach faide ná trí bliana ó theacht i bhfeidhm don Choinbhinsiún seo a thabhairt do na húsáidirí sin chun scor dá n-úsáid, ar choinníoll nach n-úsáidfear amhlaidh iad ar chuma gur chosúil, in aimsir chogaidh, coimirce an Choinbhinsiúin a bheith á thabhairt acu.

Beidh feidhm freisin ag an toirmeasc atá leagtha síos sa chéad mhír den Airteagal seo, gan éifeacht a bheith aige ar aon chearta a fuarthas de bharr úsáide roimh ré, i gcás na bhfeathal agus na marcanna a luaitear sa dara mír d'Airteagal 38.

Airteagal 54.

Déanfaidh na hArdpháirtithe Conarthacha, mura leor a reachtaíocht cheana féin, na bearta is gá chun an mhí-úsáid dá dtagraítear faoi Airteagal 53 a chose agus a chur faoi chois i gcónaí.

FORALACHA DEIRIDH.

Airteagal 55.

Tá an Coinbhinsiún seo leagtha amach i mBéarla agus i bhFraincis. Tá an dá théacs chomh barántúil lena chéile.

Déanfaidh Comhairle Chónaidhme na hEilvéise socrú chun tiontú oifigiúil ar an gCoinbhinsiún a dhéanamh sa Rúisis agus sa Spáinnis.

Airteagal 56.

Féadfar an Coinbhinsiún seo, atá faoi dháta an lae inniu, a shíniú go dtí an 12 Feabhra, 1950, in ainm na gCumhachtaí a raibh ionadaithe uathu ag an gComhdháil a thosaigh sa Ghinéive an 21 Aibreán, 1949; agus, fairis sin, ag Cumhachtaí nach raibh ionadaithe uathu ag an gComhdháil sin ach atá ina bPáirtithe i gCoinbhinsiúin na Ginéive de 1864, 1906 nó 1929 le haghaidh Fóirithint ar an Lucht Créachtaithe agus Breoite in Airm ar an Machaire.

Airteagal 57.

Daingneofar an Coinbhinsiún seo a luaithe is féidir agus taiscfear na daingniúcháin i mBeirn.

Déanfar amach taifead i dtaobh taisceadh gach ionstraime daingniúcháin agus déanfaidh Comhairle Chónaidhme na hEilvéise cóipeanna deimhnithe den taifead sin a chur go dtí na Cumhachtaí uile ar síníodh an Coinbhinsiún ina n-ainm, nó a mbeifear tar éis a chur in iúl go bhfuil glactha acu leis.

Airteagal 58.

Tiocfaidh an Coinbhinsiún seo i bhfeidhm sé mhí tar éis dhá ionstraim dhaingniúcháin ar a laghad a bheith taiscthe.

Ina dhiaidh sin, tiocfaidh sé i bhfeidhm do gach Ardpháirtí Conarthach sé mhí tar éis an ionstraim dhaingniúcháin a thaisceadh.

Airteagal 59.

Gabhann an Coinbhinsiún seo ionad Choinbhinsiúin an 22 Lúnasa, 1864, an 6 Iúil, 1906, agus an 27 Iúil, 1929, i gcúrsaí caidrimh idir na hArdpháirtithe Conarthacha.

Airteagal 60.

Ón dáta a thiocfaidh sé i bhfeidhm, féadfaidh aon Chumhacht nach mbeidh an Coinbhinsiún seo sínithe ina hainm glacadh leis an gCoinbhinsiún seo.

Airteagal 61.

Déanfar fógraí go bhfuil glactha leis an gCoinbhinsiún a thabhairt i scríbhinn do Chomhairle Chónaidhme na hEilvéise, agus beidh éifeacht leis an nglacadh sé mhí tar éis an dáta a bhfaighfear na fógraí.

Déanfaidh Comhairle Chónaidhme na hEilvéise na fógraí go bhfuil glactha leis an gCoinbhinsiún a chur in iúl do na Cumhachtaí uile a mbeidh an Coinbhinsiún sínithe ina n-ainm, nó a mbeidh fógra tugtha go bhfuil glactha acu leis.

Airteagal 62.

Tabharfaidh na dálaí dá bhforáiltear in Airteagail 2 agus 3 éifeacht láithreach do gach daingniúchán a bheidh taiscthe agus do gach glacadh a bheidh curtha in iúl ag na Páirtithe sa choinbhleacht roimh thosach na cogaíochta nó na forghabhála nó dá éis. Cuirfidh Comhairle Chónaidhme na hEilvéise in iúl a thapúla is féidir aon fhógra a gheofar ó Pháirtithe sa choinbhleacht go bhfuil an Coinbhinsiún daingnithe acu nó go bhfuil glactha acu leis.

Airteagal 63.

Beidh sé ar chumas gach ceann de na hArdpháirtithe Conarthacha an Coinbhinsiún seo a shéanadh.

Cuirfear an séanadh in iúl i scríbhinn do Chomhairle Chónaidhme na hEilvéise, agus cuirfidh an Chomhairle sin ar aghaidh é go dtí Rialtais na nArdpháirtithe Conarthacha uile.

Beidh éifeacht ag an séanadh bliain tar éis a churtha in iúl do Chomhairle Chónaidhme na hEilvéise. Ach, i gcás séanadh a chur in iúl le linn an Chumhacht shéantach a bheith gafa i gcoinbhleacht, ní bheidh éifeacht ag an séanadh go dtí go mbeidh síocháin tugtha i gcrích agus go mbeidh deireadh leis na hoibríochtaí a bhainfidh le saoradh agus athdhúichiú na ndaoine a choimircítear leis an gCoinbhinsiún seo.

Ní bheidh éifeacht ag an séanadh ach amháin maidir leis an gCumhacht shéantach. Ní bhainfidh sé ar chor ar bith de na hoibleagáidí a mbeidh na Páirtithe sa choinbhleacht faoi cheangal i gcónaí iad a chomhlíonadh de bhua phrionsabail dhlí na náisiún, mar a leanann siad as an ngnáthamh atá bunaithe i measc pobal sibhialta agus as dlíthe na daonnachta agus mar is dual de réir choinsias an phobail.

Airteagal 64.

Déanfaidh Comhairle Chónaidhme na hEilvéise an Coinbhinsiún seo a chlárú le Rúnaíocht na Náisiún Aontaithe. Cuirfidh Comhairle Chónaidhme na hEilvéise in iúl freisin do Rúnaíocht na Náisiún Aontaithe gach fógra a gheobhaidh sí gur daingníodh an Coinbhinsiún seo nó gur glacadh leis nó gur séanadh é.

Dá fhianú sin tá na daoine a bhfuil a síniú anseo thíos, ar a lánchumhachtaí faoi seach a thaisceadh dóibh, tar éis an Coinbhinsiún seo a shíniú.

Arna dhéanamh sa Ghinéive an dara lá déag seo de Lúnasa, 1949, i mBéarla agus i bhFraincis. Taiscfear an scríbhinn bhunaidh i gcartlanna Chónaidhm na hEilvéise. Cuirfidh Comhairle Chónaidhme na hEilvéise cóipeanna deimhnithe di chun gach ceann de na Stáit a shínigh an Coinbhinsiún agus chun gach Stát a mbeidh glactha aige leis.

[Sínithe agus Iarscríbhinní anseo síos.]