An Chéad Lch. Lch. Roimhe Seo (CUID II Geallbhróicéirí a Cheadúnú) Ar Aghaidh (CUID IV Forlíontach agus Ilghnéitheach)

31 1964

AN tACHT GEALLBHRÓICÉIRÍ, 1964

CUID III

Gealltáin a Gheallearbadh, a Fhuascailt agus a Dhíol

Ticéid ghill.

14. —(1) Déanfaidh geallbhróicéir, ar ghealltán a ghlacadh i ngeall, ticéad gill a thabhairt don gheallearbóir agus ní ghlacfaidh sé gealltán i ngeall mura dtógfaidh an geallearbóir ticéad gill.

(2) Beidh i dticéad gill na sonraí atá leagtha amach san fhoirm iomchuí i gCuid I nó i gCuid II den Tríú Sceideal.

(3) Aon gheallbhróicéir a mhainneoidh déanamh de réir aon cheanglais san alt seo beidh sé ciontach i gcion.

Conarthaí speisialta agus ticéid ghill chonartha speisialta.

15. —(1) D'ainneoin aon ní san Acht seo, féadfaidh geallbhróicéir conradh speisialta a dhéanamh le geallearbóir i leith gealltáin ar a dtabharfaidh an geallbhróicéir iasacht is mó ná deich bpunt.

(2) (a) Má dhéanann geallbhróicéir conradh speisialta le geallearbóir, tabharfaidh sé don gheallearbóir tráth an gheallearbtha ticéad gill conartha speisialta ina mbeidh na sonraí atá leagtha amach i gCuid III den Tríú Sceideal agus a bheidh sínithe ag an ngeallbhróicéir.

(b) Ní ghlacfaidh geallbhróicéir gealltán i ngeall faoi chonradh speisialta faoin alt seo mura dtógfaidh an geallearbóir ticéad gill conartha speisialta.

(3) Síneoidh an geallearbóir dúblach den ticéad gill conartha speisialta.

(4) Ní bheidh ticéad gill conartha speisialta, ná a dhúblach, inchurtha faoi dhleacht stampa.

(5) Bainfidh forálacha an Achta seo le conradh speisialta faoin alt seo ach amháin sa mhéid go n-eisiafar iad le téarmaí an chonartha.

(6) Aon gheallbhróicéir a mhainneoidh déanamh de réir mhír (a), nó a sháróidh mír (b), d'fho-alt (2) den alt seo, beidh sé ciontach i gcion.

Leabhair agus taifid gheallbhróicéara.

16. —(1) Déanfaidh gach geallbhróicéir i gcúrsa a ghnó—

(a) leabhar gealltán agus leabhar díolacháin a choimeád san fhoirm atá leagtha amach i gCuid I agus i gCuid II, faoi seach, den Cheathrú Sceideal, agus

(b) na doiciméid atá leagtha amach sa Tríú Sceideal a úsáid, de réir mar is gá sa chás, sna foirmeacha a shonraítear ansin.

(2) Déanfaidh gach geallbhróicéir, i gcúrsa a ghnó, na sonraí a shonraítear sa Tríú agus sa Cheathrú Sceideal a thaifeadadh go soiléir soléite, de réir mar is gá sa chás, in aon leabhar nó doiciméad a cheanglaítear air a choimeád nó a úsáid, agus beidh de dhualgas ar gach geallbhróicéir gach fiosrú is gá a dhéanamh chun an fo-alt seo a chomhlíonadh.

(3) Aon gheallbhróicéir a mhainneoidh déanamh de réir aon cheanglais san alt seo beidh sé ciontach i gcion.

Iasachtaí in airgead reatha.

17. —(1) Gach suim a airleacfaidh geallbhróicéir i leith earraí a ghlacfaidh sé i ngeall, beidh sí in airgead reatha atá maith agus dleathach, agus ní dhéanfar suas ná ní shlánófar aon suim den sórt sin trí luach, sochar ná íocaíocht d'aon chineál eile a áireamh inti.

(2) Aon gheallbhróicéir a sháróidh fo-alt (1) den alt seo beidh sé ciontach i gcion.

(3) Má chiontaítear geallbhróicéir i gcion faoin alt seo, ansin, cibé acu a ghearrfaidh an chúirt pionós nó nach ngearrfaidh—

(a) ordóidh sí go ndéanfaidh an geallbhróicéir an tsuim is iníoctha go cuí a íoc leis an ngeallearbóir in airgead reatha atá maith agus dleathach; agus

(b) féadfaidh sí dá rogha féin a ordú don gheallearbóir an t-iomlán nó aon chuid den luach, den sochar nó den íocaíocht de chineál eile a tugadh don gheallearbóir a aisíoc leis an ngeallbhróicéir nó a thabhairt ar ais dó.

Toirmeasc ar iasacht a roinnt.

18. —(1) Ní dhéanfaidh geallbhróicéir méid na hiasachta a lorgóidh aon iasachtaí a roinnt ina suimeanna is lú ná méid na hiasachta.

(2) Aon gheallbhróicéir a sháróidh fo-alt (1) den alt seo beidh sé ciontach i gcion.

Srianta ginearálta ar gheallbhróicéir.

19. —(1) Ní dhéanfaidh geallbhróicéir—

(a) go feasach aon ní a ghlacadh i ngeall ó dhuine faoi bhun sé bliana déag d'aois cibé acu thar a cheann féin nó thar ceann duine eile a thairgfidh an duine sin é lena gheallearbadh;

(b) aon ní a ghlacadh i ngeall ó dhuine a dhealraíonn a bheith ar meisce;

(c) aon ní a ghlacadh i ngeall ó dhuine is eol dó a bheith ina ghnáthmheisceoir;

(d) ticéad gill a d'eisigh sé féin nó geallbhróicéir eile a cheannach ná a ghlacadh i ngeall ná a mhalartú;

(e) aon ghealltán a bheidh i ngeall aige féin a cheannach, ach amháin ar ceant a chuirfear ar siúl faoin Acht seo;

(f) aon chonradh ná comhaontú le haon duine a bheidh ag geallearbadh aon earra nó á thairiscint é a gheallearbadh, ná le húinéir aon earra, chun an earra a cheannach, a dhíol nó a dhiúscairt laistigh den tréimhse fuascailte;

(g) aon duine faoi bhun sé bliana déag d'aois a fhostú chun earraí a ghlacadh i ngeall;

(h) aon earra a ghlacadh i ngeall más eol dó, nó má tá cúis réasúnach aige chun bheith in amhras, go mbeadh an geallearbadh ina shárú ar alt 25;

(i) aon arm tine ná aon lón lámhaigh a ghlacadh i ngeall; ná

(j) aon ghealltán a dhíol ná a dhiúscairt ar dhóigh eile ach amháin de réir an Achta seo.

(2) Aon gheallbhróicéir a sháróidh aon fhoráil d'fho-alt (1) den alt seo beidh sé ciontach i gcion.

(3) Má chúisítear geallbhróicéir i rud a ghlacadh i ngeall ó dhuine faoi bhun sé bliana déag d'aois, cibé acu thar a cheann féin nó thar ceann duine eile a thairg an duine sin an rud lena gheallearbadh, is cosaint mhaith dó a shuíomh nach raibh a fhios aige, agus nach raibh aon chúis aige chun bheith in amhras, go raibh an duine faoi bhun sé bliana déag d'aois.

Ús dleathach agus muirir dhleathacha.

20. —(1) Féadfaidh geallbhróicéir ús a mhuirearú ar iasacht ar ghealltán de réir ráta nach mó ná mar a shonraítear i gCuid I den Chúigiú Sceideal.

(2) Féadfaidh geallbhróicéir na muirir a shonraítear i gCuid II, III, IV agus V den Chúigiú Sceideal a éileamh agus a ghlacadh.

(3) Déanfaidh geallbhróicéir, má cheanglaítear sin air an tráth a fhuasclófar aon ghealltán, admháil a thabhairt, a bheidh san fhoirm atá leagtha amach i gCuid IV den Tríú Sceideal, ar mhéid na hiasachta, an úis agus na muirear a íocadh leis.

(4) Má chuireann geallbhróicéir de mhuirear ar iasacht ar ghealltán ús is mó ná mar a cheadaítear le fo-alt (1) den alt seo, nó má ghlacann nó má éilíonn sé muirear is mó ná mar a cheadaítear le fo-alt (2) den alt seo, nó má mhainníonn nó má dhiúltaíonn sé admháil a thabhairt de réir fho-alt (3) den alt seo, beidh sé ciontach i gcion.

Tréimhsí fuascailte.

21. —(1) Faoi réir fho-ailt (3) agus (4) den alt seo, is í tréimhse ar laistigh di a fhéadfar gealltán (seachas gealltán a bheidh déanta suas go hiomlán nó go páirteach d'ór, d'airgead nó de mhiotal lómhar eile nó d'aon chloch lómhar nó leathlómhar) a fhuascailt ó gheallbhróicéir, ná tréimhse sé mhí ón dáta a tugadh an iasacht ach, má íoctar an t-ús ar an iasacht laistigh den tréimhse sin, déanfar an tréimhse ina bhféadfar an gealltán sin a fhuascailt a fhadú tréimhse sé mhí ón dáta ar anuas go dtí é a íocadh an t-ús.

(2) Faoi réir fho-ailt (3) agus (4) den alt seo, is bliain an tréimhse ina bhféadfar gealltán a fhuascailt a bheidh déanta suas go hiomlán nó go páirteach d'ór, d'airgead nó de mhiotal lómhar eile nó d'aon chloch lómhar nó leathlómhar.

(3) Cuirfear leis na tréimhsí a luaitear i bhfo-ailt (1) agus (2) den alt seo tréimhse bhreise seacht lá nach dleathach do gheallbhróicéir gealltán a dhíol ná a dhiúscairt ar a feadh agus a mbeidh an gealltán infhuascailte laistigh di.

(4) I gcás gealltán a geallearbadh ar shuim is mó ná dhá phunt, agus gealltán a bheidh déanta suas, go hiomlán nó go páirteach, d'ór, d'airgead nó de mhiotal lómhar eile nó d'aon chloch lómhar nó leathlómhar fanfaidh an gealltán infhuascailte thairis sin go dtí go ndiúscrófar é mar a fhoráiltear san Acht seo cé go mbeidh an tréimhse fuascailte dulta in éag.

Sealbhóir an ticéid ghill an duine a bheidh i dteideal gealltán a fhuascailt.

22. —(1) Toimhdeofar, amhail idir an geallearbóir agus an geallbhróicéir, gurb é an sealbhóir de thuras na huaire ar thicéad gill an duine atá i dteideal an gealltán lena mbaineann an ticéad a fhuascailt agus dá réir sin, faoi réir forálacha an Achta seo, déanfaidh geallbhróicéir, ar thicéad gill a sheachadadh dó agus ar an iasacht agus an t-ús agus aon mhuirir eile is iníoctha faoin Acht seo a íoc leis, an gealltán a sheachadadh don duine a thairgfidh an ticéad, agus coimeádfaidh an geallbhróicéir an ticéad go ceann tréimhse nach lú ná bliain.

(2) Ní bheidh sé de cheangal ar gheallbhróicéir, ach amháin mar a fhoráiltear a mhalairt san Acht seo, gealltán a thabhairt suas mura seachadfar dó an ticéad gill a bhaineann leis.

Cionta maidir le geallearbadh agus le fuascailt.

23. —Aon duine—

(a) a thairgfidh aon earra do gheallbhróicéir i modh gill agus nach bhféadfaidh, nó a dhiúltóidh, cuntas sásúil a thabhairt ar an dóigh ina bhfuair sé seilbh ar an earra;

(b) a thabharfaidh go toiliúil eolas bréagach do gheallbhróicéir faoi úinéireacht earra a thairgfidh sé don gheallbhróicéir i modh gill nó faoina ainm nó a sheoladh féin nó faoi ainm nó seoladh úinéir an earra; nó

(c) a fhuasclóidh gealltán nó a fhéachfaidh lena fhuascailt, nó a thabharfaidh ar dhuine eile gealltán a fhuascailt nó féachaint lena fhuascailt, gan bheith i dteideal é sin a dhéanamh,

beidh sé ciontach i gcion.

Neamhsheachadadh gealltáin do dhuine atá ina theideal.

24. —(1) Aon gheallbhróicéir a dhiúltóidh nó a mhainneoidh gan chúis réasúnach (a mbeidh a cruthú air féin) gealltán a sheachadadh don duine atá ina theideal, beidh sé ciontach i gcion.

(2) Má chúisítear geallbhróicéir i gcion faoin alt seo, féadfaidh an chúirt, más cuí léi é, cibé acu a ghearrfaidh sí nó nach ngearrfaidh sí pionós, a ordú—

(a) go seachadfar an gealltán don duine atá ina theideal,

(b) go n-íocfaidh an duine sin an t-iomlán nó cuid de mhéid na hiasachta nó an úis agus na muirear dleathach eile, nó

(c) go ndéanfar an seachadadh sin agus an íocaíocht sin araon.

Maoin duine eile a gheallearbadh go neamhdhleathach.

25. —(1) Aon duine a dhéanfaidh go feasach aon earra is le duine eile a gheallearbadh gan toiliú an duine eile sin beidh sé ciontach i gcion.

(2) Má chiontaítear duine i gcion faoin alt seo, féadfaidh an chúirt, i dteannta aon fhíneála a ghearrfar, a ordú dó suim nach lú ná luach iomlán an earra, mar a chinnfidh an chúirt é, a íoc le húinéir an earra mar chúiteamh.

Maoin a geallearbadh go neamhdhleathach a sheachadadh don úinéir.

26. —(1) Más rud é—

(a) go gciontóidh aon chúirt duine ar bith faoin Acht seo in aon earraí nó airnéisí de chuid duine eile a gheallearbadh go feasach agus go héagórach le geallbhróicéir, nó

(b) go gciontófar duine ar bith in aon earraí nó airnéisí a ghoid nó a fháil trí chalaois agus gur léir don chúirt go ndearnadh na hearraí nó na hairnéisí a gheallearbadh le geallbhróicéir, nó

(c) gur léir do chúirt i gcúrsa aon imeachtaí go ndearnadh aon earraí nó airnéisí a bheidh os a comhair a gheallearbadh go neamhdhleathach le geallbhróicéir,

féadfaidh an chúirt, dá rogha féin, ar úinéireacht na n-earraí nó na n-airnéisí a chruthú, a ordú go seachadfar don úinéir iad, i dteannta nó d'éagmais an t-iomlán nó cuid de mhéid na hiasachta a fuarthas de bhua an gheallearbtha a bheith le híoc ag an úinéir leis an ngeallbhróicéir.

(2) Sula ndéanfaidh an chúirt ordú faoi fho-alt (1) den alt seo, tabharfaidh sí aird ar aon mhainneachtain ar thaobh úinéir na n-earraí nó na n-airnéisí faoi chúram réasúnach a ghlacadh ag cosaint a mhaoine, ach amháin sa mhéid gur saibhríodh an geallbhróicéir go míchóir.

Cionta ag geallbhróicéir maidir le gealltáin áirithe.

27. —Más rud é, maidir le gealltán ar iasacht suime is mó ná dhá phunt nó gealltán a bheidh déanta suas, go hiomlán nó go páirteach, d'ór, d'airgead nó de mhiotal lómhar eile nó d'aon chloch lómhar nó leathlómhar—

(a) nach ndéanfaidh an geallbhróicéir an gealltán a dhíol bona fide de réir an Achta seo, nó

(b) go dtaifeadfaidh an geallbhróicéir ina leabhar díolacháin gur díoladh gealltán ar shuim is lú ná an tsuim ar ar díoladh é,

beidh sé ciontach i gcion.

Úinéirí agus geallearbóirí gealltán nach mbeidh ticéid ghill acu.

28. —(1) Aon duine—

(a) a éileoidh gurb é an t-úinéir ar ghealltán é ach nach bhfuil an ticéad gill aige, nó

(b) a éileoidh go bhfuil sé i dteideal ticéad gill a bheith aige, agus a líomhnóidh gur cailleadh, gur ligeadh amú, gur díothaíodh nó gur goideadh an ticéad nó gur baineadh de é trí chalaois,

féadfaidh sé, ar an táille a ordaítear i gCuid V den Chúigiú Sceideal a íoc, a iarraidh ar an ngeallbhróicéir an fhoirm iomchuí do dhearbhú reachtúil atá leagtha amach sa Séú Sceideal a thabhairt dó.

(2) Má thugann an duine ar ais don gheallbhróiceír foirm an dearbhaithe reachtúil agus í comhlánaithe go cuí laistigh de thrí lá (gan aon lá a bhfuil toirmeasc ar an ngeallbhróicéir gnó a dhéanamh air a chur san áireamh) tar éis an fhoirm a thabhairt dó, beidh aige, amhail idir é féin agus an geallbhróicéir, na cearta agus na leigheasanna céanna i leith an ghealltáin a bheidh aige dá dtugadh sé an ticéad gill ar aird.

(3) Déantar leis seo an geallbhróicéir a shlánú—

(a) as diúltú an gealltán a sheachadadh d'aon duine eile go dtí go mbeidh na trí lá sin caite,

(b) as an ngealltán a sheachadadh don duine, mura raibh fógra iarbhír nó fógra inchiallaithe aige go raibh an dearbhú reachtúil bréagach in aon phonc ábhartha, agus

(c) as mainniú an gealltán a sheachadadh don duine láithreach ar fhoirm an dearbhaithe reachtúil a thabhairt ar ais, más é ba chúis leis an mainneachtain a dheacracht a bhí sé an gealltán a aithint toisc gan uimhir an ghealltáin a bheith ar eolas.

(4) Aon gheallbhróicéir a mhainneoidh déanamh de réir iarraidh faoi fho-alt (1) den alt seo beidh sé ciontach i gcion.

Gealltáin neamhfhuascailte.

29. —(1) Ach amháin i gcás gealltáin a bheidh déanta suas, go hiomlán nó go páirteach, d'ór, d'airgead nó de mhiotal lómhar eile nó d'aon chloch lómhar nó leathlómhar, tiocfaidh gealltán a geallearbadh ar shuim nach mó ná dhá phunt chun bheith ina mhaoin de chuid an gheallbhróicéara go hiomlán mura bhfuasclaítear é laistigh den tréimhse fuascailte (lena n-áirítear na seacht lá dá dtagraítear i bhfo-alt (3) d'alt 21).

(2) I gcás gealltáin a geallearbadh ar shuim is mó ná dhá phunt nó gealltáin atá déanta suas, go hiomlán nó go páirteach, d'ór, d'airgead nó de mhiotal lómhar eile nó d'aon chloch lómhar nó leathlómhar, féadfaidh an geallbhróicéir, mura bhfuasclaítear é laistigh den tréimhse fuascailte é a dhiúscairt trína dhíol ar cheant poiblí a chuirfear ar siúl de réir an Achta seo, ach ní fhéadfaidh ar aon dóigh éile.

Gealltáin a dhíol.

30. —(1) Is ceantálaí a ainmneoidh an tAire a stiúrfaidh gach ceant ar ghealltáin gheallbhróicéirí.

(2) Féadfaidh an tAire, chun críche an ailt seo, ceantálaithe a ainmniú do limistéir shonraithe, agus féadfaidh sé ainmniúchán a fhoirceannadh tráth ar bith.

(3) Is in áitreabh an cheantálaí a bheidh ag stiúradh an cheant a stiúrfar gach ceant ar ghealltáin gheallbhróicéirí.

(4) Is de réir na rialachán atá sa Seachtú Sceideal a stiúrfar gach ceant ar ghealltáin gheallbhróicéirí.

Ceart geallbhróicéara chun gealltán a cheannach ar cheant.

31. —Féadfaidh geallbhróicéir, ag ceant a chuirfear ar siúl faoin Acht seo, tairiscint a dhéanamh ar ghealltán a geallearbadh leis agus é a cheannach.

Ceart chun an leabhar díolacháin agus an chatalóg a scrúdú.

32. —(1) An duine ag a mbeidh ticéad gill i léith gealltáin a geallearbadh ar shuim is mó ná dhá phunt nó i leith aon ghealltáin atá déanta suas, go hiomlán nó go páirteach, d'ór, d'airgead nó de mhiotal lómhar eile nó d'aon chloch lómhar nó leathlómhar, féadfaidh sé, tráth ar bith roimh dheireadh dhá mhí dhéag ón dáta a díoladh na hearraí, a iarraidh ar an ngeallbhróicéir lenar geallearbadh na hearraí an leabhar díolacháin agus an chatalóg ina mbeidh taifid an díolacháin a thabhairt ar aird, agus, ar an táille a ordaítear i gCuid IV den Chúigiú Sceideal a íoc, féadfaidh sé na taifid sin a scrúdú.

(2) Aon gheallbhróicéir a mhainneoidh déanamh de réir iarraidh faoi fho-alt (1) den alt seo beidh sé ciontach i gcion.

Ceart geallearbóra chun barrachais de thoradh díola.

33. —(1) Má tharlaíonn, i gcás gealltáin a geallearbadh ar shuim is mó ná dhá phunt nó aon ghealltáin atá déanta suas, go hiomlán nó go páirteach, d'ór, d'airgead nó de mhiotal lómhar eile nó d'aon chloch lómhar nó leathlómhar, gur mó an méid a gheofar as an ngealltán a dhíol ná méid na hiasachta a tugadh ar an ngealltán maraon leis an ús agus leis na muirir dhleathacha air agus leis na táillí a d'íoc an geallbhróicéir i leith an díola, féadfaidh sealbhóir an ticéid ghill i leith an ghealltáin, faoi réir forálacha an Achta seo, méid an bharrachais a éileamh ar an ngeallbhróicéir, agus a fháil uaidh, tráth ar bith roimh dheireadh dhá mhí dhéag ó dháta an díolacháin.

(2) Más rud é, áfach, i gcás ina mbeidh barrachas ann den sórt dá dtagraítear i bhfo-alt (1) den alt seo, go ndealróidh sé, ó leabhar díolacháin an gheallbhróicéara, gur tharla, laistigh de shé mhí roimh dháta an díola nó ina dhiaidh, i gcás inar díoladh aon ghealltán eile a gheallearb an geallearbóir céanna, gur lú an méid a fuarthas ar an ngealltán eile sin ná méid na hiasachta air maraon leis an ús agus leis na muirir dhleathacha agus leis na táillí a d'íoc an geallbhróicéir i leith a dhíolta, féadfaidh an geall bhróicéir méid an easnaimh a fhritháireamh in aghaidh mhéid an bharrachais, agus ní dhlífidh sé a íoc le sealbhóir an ticéid ghill ach an fuíollach (más ann).

(3) Aon gheallbhróicéir nach ndéanfaidh, nuair a éileofar air é, an méid a dhlífidh sé a íoc faoin alt seo, le sealbhóir ticéid ghill, a íoc leis an sealbhóir sin, beidh sé ciontach i gcion.

Cionta ag ceantálaithe.

34. —Gach ceantálaí a mhainneoidh déanamh de réir aon cheanglais san Acht seo a bhaineann le gealltáin gheallbhróicéirí a dhíol, nó a ghníomhóidh contrártha d'aon fhoráil san Acht seo a bhaineann leis an díol sin, beidh sé ciontach i gcion.